Genrethesaurus

ten behoeve van de ontsluiting van bewaarcollecties Kinderboeken

onder redactie van Thea Gordijn en Jeannette Kok

start

 

Woord vooraf bij de 4e uitgave

De genrethesaurus is bedoeld als een hulpmiddel bij onderzoek naar kinder- en jeugdliteratuur via het Centraal Bestand Kinderboeken (CBK). In dit bestand tonen op dit moment tien instellingen hun bezit.

De registratie van kinderboeken, aanwezig in openbaar bezit, via een gemeenschappelijke catalogus is om meerdere redenen van belang:

    - bevorderen van onderzoek naar kinderboeken door vergroten van de toegankelijkheid van het materiaal dat op verschillende plaatsen in Nederland wordt beheerd

    - mogelijkheden voor het afstemmen van aanschaf van deelnemers aan het CBK

    - overzicht ten behoeve van conserveringsmaatregelen voor dit cultureel erfgoed

Ontsluiting van het materiaal is een basisvoorwaarde voor succesvol onderzoek. Naast de formele beschrijving, waardoor men kan zoeken op auteurs, illustratoren, titelwoorden, uitgevers, drukkers en dergelijke, is inhoudelijke ontsluiting via trefwoorden, genres en annotaties van groot belang om de mogelijkheden die het materiaal biedt ten volle te kunnen benutten.

In deze 4e druk zijn 456 voorkeurstermen en 124 verwijstermen opgenomen. Een eerste aanzet tot internationale uitwisseling is gegeven door vermelding van een (nog gering) aantal buitenlandse equivalenten van de termen. Dat behoeft nog verdere ontwikkeling.

Op- en aanmerkingen graag naar jeannette.kok@kb.nl

 

Inhoud

Voorgeschiedenis

Afbakening

Beheer

Betekenis afkortingen

Uitgangspunten

Genres

Trefwoorden

SISO

Thesaurus

Structuur van de thesaurus

Keuze van de termen in de thesaurus

Scope-notes 10

 

ALFABETISCHE LIJST VAN TERMEN

 

Lijst van genres voor audiovisuele media

Hierarchisch overzicht van de Bijzondere boekvormen

Hierarchisch overzicht van alle termen

Alfabetische lijst van voorkeurstermen

 

Voorgeschiedenis

In 1988 werd tijdens een bijeenkomst van de Werkgroep Geschiedenis van de kinder- en jeugdliteratuur, een onderdeel van het Landelijk Platform Kinder- en jeugdliteratuur, een subgroepje gevormd met als onderwerp de inhoudelijke ontsluiting van bewaarcollecties kinderboeken. Leden van de subgroep: Netty van Rotterdam en Jeannette Kok. In oktober 1990 verscheen de eerste versie van de Genrethesaurus. De termen waren grotendeels ontleend aan secundaire literatuur en aan bestaande lijsten met ontsluitingstermen. Leden van de Werkgroep Geschiedenis van de kinder- en jeugdliteratuur toetsten de genrethesaurus en gaven vele waardevolle aanvullingen en opmerkingen. Een aanvulling waarin de ervaringen van Gemeentebibliotheek Rotterdam en Dienst Boek & Jeugd van het NBLC in Den Haag verwerkt waren, verscheen in 1992. Eind 1993 verscheen de 2e herziene druk, in 1995 en 1996 gevolgd door aanvullingen. Eind 1996 verscheen de 3e druk, met daarin ook een aparte lijst van genretermen voor audiovisueel materiaal.

In april 1996 werd het Centraal Bestand Kinderboeken opgeleverd, met daarin titels uit de collecties NBLC Boek & Jeugd, Gemeentebibliotheek Rotterdam, Koninklijke bibliotheek en Openbare Bibliotheek Den Haag. Het aantal collecties in dit bestand is sindsdien zowel af- als toegenomen. Afgenomen doordat de collectie van Boek & Jeugd (die al was samengevoegd met de Blauwe Bandencollectie van de Landelijke Bibliotheek Centrale uit Almere) in november 1997 werd ondergebracht bij de Koninklijke Bibliotheek. Toegenomen door deelname van Openbare Bibliotheek Amsterdam, Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek Deventer, Stadsbibliotheek Haarlem, Bibliotheek Arnhem, Stichting Kinderboek Cultuurbezit en sinds kort de collectie van Openbare Bibliotheek Groningen. De collectie van het Nederlands Openluchtmuseum is in oktober 2002 overgedragen aan de Koninklijke bibliotheek, en wordt ook in het CBK opgenomen.

De 4e druk bevat een aantal nieuwe termen, deels het gevolg van ervaringen bij de invoer van ouder materiaal, deels omdat er nieuwe soorten boeken op de markt zijn gekomen. Enkele termen zijn geschrapt omdat de inhoud te ruim of te vaag was.

Dankzij drie deskundigen op het gebied van bijzondere boekvormen: Aernout Borms, Theo Gielen en Henk Duijzer, is de thesaurus verrijkt met een aantal termen voor deze categorie. De termen zijn in het alfabetische deel opgenomen, maar ook nog eens als afzonderlijke lijst, om het overzicht makkelijker te maken.

Voor deze thesaurus geldt dat het geen statisch geheel is, maar voortdurend aan verandering onderhevig.

Nog niet alle in het CBK ingevoerde titels zijn ook inhoudelijk ontsloten met genretermen en trefwoorden. De titels van boeken die na 1996 zijn verschenen zijn zo goed als volledig ontsloten, maar van de oudere titels is naar schatting pas 50 % van genres en/of trefwoorden voorzien. Bij het zoekresultaat moet men daar rekening mee houden.

 

Afbakening

Bij de keuze van termen voor de genrethesaurus is uitgegaan van materiaal dat zich in bewaarcollecties kinderboeken bevindt. Voor het CBK geldt dat het gaat om primaire literatuur, gericht op de jeugd tot maximaal 18 jaar. Er is geen beperking in taal of land van uitgave en geen beperking in materiaalsoorten: boeken, tijdschriften, stripverhalen en prenten kunnen worden opgenomen, evenals andere materiaalsoorten en audiovisuele media die een relatie hebben met kinderboeken.

 

Beheer

Het beheer van de genrethesaurus (en van het CBK) is in november 1997 overgegaan van Informatiecentrum Boek & Jeugd van het NBLC naar het Letterkundig Museum.

Aan de redactie hebben meegewerkt Netty van Rotterdam en Wilma van der Pennen. Op dit moment bestaat de redactie uit twee leden: Thea Gordijn en Jeannette Kok. Deelnemers aan het CBK ontvangen bericht over wijzigingen. Aanvullingen en opmerkingen graag naar het Letterkundig Museum t.a.v. Jeannette Kok.

 

Betekenis afkortingen

          SN = scope note: geeft de definitie en/of gebruiksmogelijkheden van de term aan

          USE = zie-verwijzing naar de voorkeursterm

          UF = used for: zie-terug-verwijzing bij voorkeursterm

          NT = narrower term

          NT > = deze NT heeft nòg een nauwere term; zie aldaar

          BT = broader term

          RT = related term (zie-ook verwijzing)

           

UITGANGSPUNTEN

Een genreterm geeft aan wat een boek IS, terwijl een trefwoordaangeeft waar een boek over gaat.

2. De genrethesaurus is een hulpmiddel ten behoeve van de ontsluiting van kinderboeken, die aanwezig zijn in bewaarcollecties. Daarin kunnen ook recent verschenen boeken opgenomen zijn. Er is dus niet alleen sprake van bewaarcollecties oude kinderboeken.

3. De doelgroep voor deze thesaurus en voor het CBK bestaat uit volwassenen: studenten, onderzoekers, bibliothecarissen, uitgevers, verzamelaars, antiquaren en andere belangstellenden.

4. Het materiaal wordt via deze genrethesaurus globaal ontsloten: d.w.z. het boek als geheel wordt bekeken, niet gedeelten ervan.

Het toekennen van genres moet kunnen gebeuren, afgaande op het uiterlijk van het boek, de uitgeversinformatie, de inleiding, inhoudsopgave e.d. Met trefwoorden en annotaties kan de inhoud diepgaander worden ontsloten.

 

5. De termen uit de genrethesaurus kunnen behalve voor het CBK ook gebruikt worden voor bijvoorbeeld particuliere collecties.

Ten behoeve van het Centraal Bestand Kinderboeken worden de boeken in het gezamenlijke catalogiseer-systeem van PICA ontsloten via genre-aanduidingen (maximaal 9 in KMC 557X). Bovendien kunnen trefwoorden worden toegekend. (Ontleend aan de trefwoordenthesaurus van Biblion in KMC 556X). Bij een aantal genre-termen, bijvoorbeeld biografische verhalen, historische verhalen en reisgidsen, is in de scope note nog eens extra aangegeven dat er m.b.v. trefwoorden specifieker ontsloten kan worden.

6. Kwalificaties die later aan de boeken worden toegevoegd, zoals het predikaat 'klassieke verhalen' of het feit dat een boek wordt verfilmd: 'verfilmde kinderboeken', worden in deze thesaurus niet opgenomen. Een uitzondering hierop zijn de termen voor bekroningen; de praktische toepassing hiervan is de reden.

7. In de genrethesaurus worden termen die waarde-oordelen en subjectieve waardering inhouden vermeden. Deze beoordelingen zijn nu eenmaal gebonden aan de tijd, de maatschappelijke klasse van de beoordelaar en diens persoonlijke karakter. U vindt bijvoorbeeld geen genre 'discriminerende verhalen'. Verhalen over groepen in de samenleving kunnen terugzoekbaar gemaakt worden via een trefwoord, bijvoorbeeld 'Fransen', 'joden', 'woonwagenbewoners', 'zigeuners', 'negers'. N.B.: het genre 'negerverhalen' doelt op een specifieke groep verhalen uit de jaren 1930-'60. Ook zult u geen genre 'moraliserende verhalen' aantreffen.

8. In veel openbare bibliotheken wordt ten behoeve van plaatsing in de kasten een onderscheid gehanteerd tussen verhalende en informatieve boeken. Onder 'informatieve boeken' vallen daarbij bijvoorbeeld ook verhalenbundels, sprookjes en bijbelverhalen. De categorie 'informatieve boeken' is in de bibliotheken groter dan bij het genre 'informatieve boeken' in deze thesaurus het geval is (zie de scope note).

9. De woorden 'kinder' en 'jeugd' zijn in deze thesaurus zoveel mogelijk vermeden, aangezien de inhoud van de collecties bestaat uit materiaal voor kinderen, en er dus geen ander materiaal in voorkomt.

Verkleinwoorden zijn vermeden, op enkele uitzonderingen na: bijv. liedjes, albumversjes en zondagsschoolboekjes.

10. Voorbeelden van titels zijn niet gegeven bij de genres. In het Centraal Bestand Kinderboeken zijn de voorbeelden op het scherm op te roepen.

11. De literaire vormen: gedichten, liedjes, toneelstukken en verhalen, worden in de thesaurus bij een aantal termen niet verdubbeld. Deze keuze is gemaakt om de thesaurus niet al te groot te laten worden. Voorbeelden: wel nonsensgedichten, maar geen nonsensverhalen. Er is dan een combinatie nodig: nonsensgedichten (die we vaker denken aan te treffen dan nonsensverhalen) en verhalenbundels. Christelijke liederen krijgen twee afzonderlijke genretermen: christelijke verhalen en liedjesbundels. De tekst van een toneelstuk over een vakantie kan voorzien worden van vakantieverhalen en toneelstukken.

12. Bij twijfel over de toekenning van een genre, is aan te raden om het genre toe te kennen. De (onder)zoeker moet dan maar uitmaken of de gevonden titel in zijn of haar onderzoeksopzet past. Niet toegekend = niet gevonden, wel toegekend = hoogstens teveel gevonden.

13. De termen in de lijst dienen gebruikt te worden, ongeacht dezelfde of soortgelijke informatie in andere delen van de beschrijving. Staat er al in de titel dat het een abc-boek is, of is er al een groepswoord van die aard ingevoerd, dan is opname in de genre-KMC toch noodzakelijk voor het zoeken op genre.

 

Inhoudelijke ontsluiting

Titels die zijn ingevoerd in een geautomatiseerd bestand, kunnen op verschillende manieren 'terugzoekbaar' zijn.

Vanuit de formele titelbeschrijving kan worden gezocht op elementen als de naam van de auteur, illustrator, eventuele andere medewerkers, op (woorden uit de) titel, uitgever, jaar van uitgave enzovoorts. Dit zijn allemaal kenmerken, die rechtstreeks ontleend kunnen worden aan de titelbeschrijving van het boek.

Om de boeken in een collectie ook inhoudelijk toegankelijk te maken zijn er verschillende mogelijkheden. Eén manier om de grote hoeveelheid boeken in wat overzichtelijker porties te verdelen, is het toekennen van genres aan boeken.

Genres

Een genre is een groep verhalen of boeken, met gemeenschappelijke kenmerken, die ook als groep herkend wordt door lezers.

Dat kunnen kenmerken zijn van vorm, van inhoud, van herkomst, van wijze van uitgeven, van doelgroep e.d. Het gaat om 'typen' boeken. Dat is ook de reden dat de termen 'verhalen' en 'boeken' steeds toegevoegd zijn. Dus geen 'ridders', maar ridderverhalen. De voorkeur ging uit naar 'verhalen', omdat dat begrip ruimer is dan 'boeken'; verhalen op andere media dan papier kunnen er dan ook onder vallen. Voor de term 'boeken' werd gekozen als het niet anders kon: bijv. voelboeken. Omdat het om groepen boeken gaat, is steeds voor meervoud gekozen.

Er is een zeer ruime definitie van het begrip 'genre' gehanteerd. De grootste moeilijkheid lag in het bepalen wàt een genre genoemd kan worden. Bij 'abc-boeken' zal niemand problemen zien, maar 'balletverhalen' ligt al moeilijker. Is er inderdaad in de jaren '30 of '50 een hausse geweest in dit type boeken, of hebben deze boeken alleen het onderwerp gemeen? Het probleem is, dat niet voldoende bekend is wat de collecties bevatten. Pas wanneer veel titels zijn ingevoerd, is een overzicht te krijgen van hetgeen in een bepaalde tijd tot de (geliefde) genres behoorde. Dit soort (mogelijk foutieve) inschattingen zijn gemaakt op grond van termen uit de secundaire literatuur en enige kennis van (oude) kinderboeken. Andere soortgelijke discutabele 'genres' zijn bijvoorbeeld: circusverhalen, derde-wereld verhalen, feestverhalen, sint maarten verhalen en slavernijverhalen. Let wel, als dit geen genres blijken te zijn, bestaat altijd nog de mogelijkheid om het onderwerp van deze boeken: ballet, circus, slavernij enz. door middel van het toekennen van een trefwoord op dat onderwerp terugzoekbaar te maken.

Trefwoorden

Een 'trefwoord' is een term die de inhoud van één publikatie zo nauwkeurig mogelijk omschrijft.

Een term kan bestaan uit één woord of uit enkele woorden. Biblion heeft een trefwoordenthesaurus samengesteld, waarin alle mogelijke onderwerpen die in boeken kunnen voorkomen worden opgesomd.

In de titels die in het CBK zijn opgenomen komen ook nog oudere trefwoorden voor; die werden als zogenaamde ‘groepswoorden’ toegekend ten behoeve van kinderen in openbare bibliotheken.

Voor genres en trefwoorden zijn aparte termenlijsten nodig; een genre geeft aan bij welke groep boeken een boek hoort, en een trefwoord geeft het onderwerp weer van één boek.

Een voorbeeld: de term 'detectiveromans' in een genre-lijst betekent dat daar de detectiveromans zèlf (primaire literatuur) bij te vinden zijn, terwijl dezelfde term in een trefwoordenthesaurus betekent, dat daarmee boeken aangeduid kunnen worden die gaan óver detectiveromans (secundaire literatuur).

De trefwoordenthesaurus van Biblion is een zeer uitgebreide lijst, die regelmatig met nieuwe onderwerpen aangevuld wordt. Een genrelijst, die groepen boeken omschrijft, is veel geringer in omvang, en behoeft slechts af en toe aanvullingen.

SISO

Het SISO: (Schema voor de indeling van de systematische catalogus in Openbare bibliotheken), is een classificatie-systeem, dat gebruikt wordt in openbare bibliotheken in Nederland, ten behoeve van de indeling van materialen. Er wordt gebruik gemaakt van decimale codes, die ook als signatuur op de boeken gebruikt kunnen worden, ten behoeve van plaatsing in de kasten. In een aantal bewaarcollecties wordt - naast andere ontsluitingssystemen - ook gewerkt met SISO, met name voor de plaatsing van een deel van de collectie. In dat geval is zoeken via het SISO-systeem dan ook een mogelijkheid. Zoeken via een classificatie-schema is anders dan zoeken via woordsystemen zoals de genrethesaurus en de trefwoordenthesaurus. Het een hoeft het ander niet uit te sluiten, meerdere zoekmogelijkheden kunnen elkaar juist aanvullen.

 

Thesaurus

Structuur van de thesaurus

Een thesaurus is een lijst van termen, t.b.v. een geautomatiseerd systeem, waarbij relaties tussen de termen zijn aangebracht, en verwijzingen naar voorkeurstermen worden gegeven. Er zijn twee soorten relaties, hiërarchische (BT en NT), en verwante relaties RT). Scope-notes (SN) geven definities en/of gebruiksmogelijkheden van een term aan. Er wordt van niet-voorkeurstermen verwezen naar voorkeurstermen (USE en UF). Er is gekozen voor het gebruik van de Engelstalige structuur, omdat deze het meest bekend is. Een voorbeeld van een gedeelte van een hiërarchische structuur in de thesaurus:

godsdienstige verhalen

NT christelijke verhalen >

christelijke verhalen

NT protestants-christelijke verhalen >

BT godsdienstige verhalen

protestants-christelijke verhalen

NT zondagsschoolboekjes

BT christelijke verhalen

Dat levert de volgende structuur op:

godsdienstige verhalen

christelijke verhalen

protestants-christelijke verhalen

zondagsschoolboekjes

(Zie ook het hiërachisch overzicht achteraan de thesaurus.)

De verwijzingsstructuur in de thesaurus is van belang voor zowel degene die genres toekent, als voor de zoeker in het systeem.

- Wanneer een hiërarchische verwijzing in de thesaurus aanwezig is, (BT of NT) hoeft die relatie niet meer op het niveau van het boek gelegd te worden. Bijvoorbeeld: aanwijsboeken (NT) zijn altijd prentenboeken (BT), dus de toekenning van het genre aanwijsboeken is voldoende. Degene die alle prentenboeken wil selecteren, vindt in de thesaurus bij 'prentenboeken' alle NT's, en zal daar ook op moeten zoeken om volledig te zijn.

- Bij niet-hiërarchische, verwante relaties ligt het anders: deze staan in de thesaurus om de zoeker op andere mogelijkheden te wijzen. Bijvoorbeeld: een zeeverhaal is niet altijd een ontdekkingsreisverhaal of omgekeerd. Er is wel een relatie gelegd in de thesaurus (RT), want het kan van belang zijn voor de zoeker om daar ook op te zoeken, want wanneer iemand àlle zeeverhalen zoekt, dan vindt die persoon misschien nog wat extra titels bij de ontdekkingsreisverhalen. Het lijkt niet nodig om bij ontdekkingsreisverhalen, waar vaak een deel zeereis bijzit, steeds twee genres aan te geven.

Een voorbeeld waarbij een relatie in de thesaurus verwacht zou kunnen worden: koloniale verhalen lijken op het eerste gezicht historische verhalen te zijn. Dat is echter bedriegelijk; een koloniaal verhaal kan namelijk ook een contemporain verhaal zijn; geschreven in dezelfde tijd waarin het zich afspeelt. Bij historische verhalen gaat het nl. om verhalen die vanuit het standpunt van de auteur, en niet vanuit het heden gezien, in het verleden spelen. Een koloniaal verhaal kan in sommige gevallen dus twee genres toegekend krijgen, historisch en koloniaal, en in andere gevallen slechts één genre-aanduiding. In de thesaurus is in dit geval geen relatie tussen beide genres aangegeven.

- Genres, die met een NT onder een BT bijeengebracht zijn, worden niet onderling door middel van RT's verwezen. Bijvoorbeeld: de relatie tussen 'dagboeken' en 'autobiografische verhalen' (NT's van BT 'egodocumenten') wordt alleen via BT 'egodocumenten' gelegd.

Keuze van de termen in de thesaurus

De gebruiker van de thesaurus zal merken, dat de samenstellers zich af en toe (behoorlijke) vrijheden hebben veroorloofd.

- Wanneer het al lukte een definitie van een genre te vinden, (er bleek erg veel niet vast te liggen) voldeed de omschrijving vaak niet voor hetgeen aan materiaal voorhanden was. In die gevallen zijn de teksten van de Scope-notes aangepast.

- Van sommige genres was zelfs na veel speurwerk geen passende omschrijving te vinden. In die gevallen is gekozen voor een omschrijving waarvan zal moeten blijken of deze werkbaar is. Zie bijvoorbeeld de SN's bij kettingverhalen, repeteerverhalen en stapelverhalen.

- De term 'bundels van gemengde inhoud' is bekend. Dat is echter een wat omslachtige term, en daar er in het verleden een kortere term gebruikelijk was, is die term: 'mengelwerken' gekozen om ook te gebruiken voor dergelijke hedendaagse bundels, zoals vakantieboeken en winterboeken.

- Een aantal 'genres' is zelf bedacht. Er zijn namelijk groepen boeken, die niet als zodanig met een gangbare term benoemd kunnen worden, maar waarvan het toch van belang is om ze als groep te kunnen selecteren uit het grote geheel. Voorbeelden hiervan: 'anderstalige boeken (in Nederland uitgegeven)', 'bewerkingen voor de jeugd', 'migrantenverhalen', 'verlaten-kinderenverhalen', 'verhalen over niet-westerse culturen en volken'. Het laatste 'genre' kan aanleiding geven tot de gedachte dat de samenstellers nogal eurocentristisch bezig zijn geweest. Het gaat hier echter om een grote groep boeken, met name uit het verleden, die voor onderzoek naar ideeën van Europeanen over andere volken belangrijk kunnen zijn. Die boeken kunnen wel met een trefwoord op land terugzoekbaar gemaakt worden, maar als groep zijn ze dan niet terug te vinden. (Ook het genre 'ontdekkingsreisverhalen' riekt naar eurocentrisme.)

De specificiteit van de termen, d.w.z. hoe ver gaat men in de onderverdeling, kan op de duur wijziging behoeven. Bij de 'christelijke verhalen' is voor veel NT's gekozen. De verschillende soorten verhalen zijn daarbij duidelijk te onderscheiden. Bij 'maatschappijkritische verhalen' is voor één NT gekozen: 'slavernijverhalen', omdat daar veel voorbeelden van verwacht worden. Andere soorten maatschappijkritiek moeten onder de algemene noemer worden geplaatst, en zo mogelijk tevens van een trefwoord worden voorzien. Tijdschriften zijn niet verder onderverdeeld via NT's, omdat er in voorkomende gevallen twee genres kunnen worden toegekend: bijv. bij striptijdschriften: tijdschriften en ballonstrips.

Scope-notes

Scope-notes geven definities van termen en/of gebruiksaanwijzingen. Een enkele maal is een bronvermelding opgenomen: in die gevallen is een omschrijving rechtstreeks overgenomen. In de gevallen dat een omschrijving aangepast moest worden is de bronvermelding vervallen. De termen en omschrijvingen zijn aan allerlei secundaire literatuur ontleend. Het Lexicon van literaire termen is veel geraadpleegd.

In een aantal gevallen is bij ‘niet-voorkeurstermen’, die verwijzen naar ‘voorkeurstermen’ (USE) wel een SN opgenomen. Dat is gedaan in de hoop dat deze thesaurus tevens een functie kan krijgen als een geautoriseerde lijst van termen, omdat de betekenis van de termen nu is vastgelegd.

 

 

ALFABETISCHE LIJST VAN TERMEN

Doelgroep: volwassenen.

Ontsluiting: globaal.

Verklaring afkortingen en volgorde:

          SN = scope note: geeft de definitie en/of gebruiksmogelijkheden van de term aan

          USE = zie-verwijzing naar de voorkeursterm

          UF = used for: zie-terug-verwijzing bij voorkeursterm

          NT = narrower term

          NT > = deze NT heeft nog een nauwere term; zie aldaar

          BT = broader term

          RT = related term (zie-ook verwijzing)

VOORKEURSTERMEN zijn in kapitaal gedrukt, verwijstermen in onderkast.

Cursief: buitenlandse termen (voor zover bekend)

*******************************************************

 

aangeklede-dieren-verhalen

          USE antropomorfistische verhalen

AANKLEEDPOPPENBOEKEN paperdoll-books / puppet-books

          SN boeken met (uitknipbare) losse papieren kleertjes op losse papieren poppen of basisplaatjes

BT activiteitboeken

AANWIJSBOEKEN

          SN prentenboeken met afbeeldingen van allerlei voorwerpen, mensen, dieren, begrippen enz., soms in een kader geplaatst (bijv. natuur, beroepen), meestal met woorden erbij

          BT prentenboeken

          RT peuterboeken

ABC-BOEKEN alphabet books

          SN boeken, waarin de letters van het alfabet het ordeningsprincipe vormen voor teksten en/of afbeeldingen

          BT instructieve boeken

          RT telboeken

ABECEDARIA

          SN (school)boekjes, bevattende, naast alfabetten, het Onze Vader, en een zo goed als vaststaand programma van andere gebeden

          UF Embder beding

          Fanagne beding

          groot abc-boek

          haneboeken

          klein abc-boek

          BT instructieve boeken

          schoolboeken

ABSURDISTISCHE VERHALEN

          RT humoristische verhalen

          nonsensgedichten

ACTIVITEITBOEKEN

BT bijzondere boekvormen

NT aankleedpoppenboeken

NT bouwplatenboeken

NT décalcomanieboeken

NT geluidsboeken

NT knipboeken

NT legpuzzelboeken

NT magneetboeken

NT papieren speelgoed

NT plakalbums

NT schimmenspelboeken

NT tribografieën

NT waterverfboeken

adolescentenromans

          SN adolescentie: jeugdjaren van 15 tot 20 jaar (Van Dale)

          USE jeugdromans

adventsverhalen

USE kerstverhalen

AETIOLOGISCHE VERHALEN

          SN verhalen waarbij de opzet is een (verzonnen) verklaring te bieden van de naam, de oorsprong of het bestaan van dieren, planten, dingen, gebruiken, plaatsen e.d.

          UF etiologische verhalen

          scheppingsverhalen

          RT godsdienstige verhalen

          mythen

affiches

USE posters

AFORISMENBUNDELS

          SN bundels met korte, zinrijke spreuken

AFRIKAANSE VERHALEN

          SN verhalen voortkomend uit de Afrikaanse cultuur. Verhalen die zich in Afrika afspelen kunnen worden voorzien van een trefwoord

          BT verhalen over niet-westerse culturen en volken

          volksverhalen

RT anansi-verhalen

aftelversjes

          SN liedjes of rijmpjes die kinderen, in een kring, opzeggen om iemand aan te wijzen

          USE gedichtenbundels

AGENDA'S

          RT dagboeken

                  kalenders

ALBUMVERSJES

          SN bundels met gedichtjes die speciaal geschreven zijn om over te nemen in poëzie-albums

          UF poëzie-albumversjes

          BT gedichtenbundels

          RT poëzie-albums

ALMANAKKEN

          SN jaarlijks verschijnende boeken, die een sterk gevarieerde inhoud kunnen hebben, zoals verhalen, gedichten, anecdoten, raadsels, praktische en/of jaargebonden mededelingen en illustraties

          UF jaarboeken

          RT kalenders

          mengelwerken

ambachtenboeken

          USE beroepenboeken

ANAGLYFEN

          SN de boeken bevatten een 3D-bril, met rood en groen (of blauw) glas, om kleurverschillen in de afbeeldingen te zien waardoor diepte wordt gesuggereerd

UF brilkijkboeken

BT optische illusieboeken

ANANSI-VERHALEN

          SN verhalen, afkomstig uit de (oorspronkelijk Afrikaanse) orale traditie, waarin de spin Anansi optreedt

          UF nanzi-verhalen

          spinverhalen

          BT antropomorfistische verhalen

          dierenverhalen

          volksverhalen

          RT Afrikaanse verhalen

Antilliaanse verhalen

          Surinaamse verhalen

ANAMORFOSEBOEKEN

          SN boeken met platen met daarop vertekende figuren die in een gebogen spiegel bezien een goed beeld opleveren

BT optische illusieboeken

ANDERSTALIGE BOEKEN (IN NEDERLAND UITGEGEVEN)

          SN hierbij bijvoorbeeld Franstalige boeken die in de 18e en 19e eeuw in Nederland werden gedrukt en uitgegeven

NT uitgaven in minderheidstalen

          RT meertalige boeken

          RT nederlandstalige boeken (in het buitenland uitgegeven)

ANIMATIEFILMS (AVM)

          SN films gemaakt d.m.v. manipulatie van voorwerpen e.d.

          RT speelfilms

          tekenfilms

           

ANTI-AUTORITAIRE VERHALEN

          SN verhalen waarin traditionele gezagsverhoudingen ter discussie worden gesteld. De term werd gebruikt in de jaren 1960 - '70, maar kan ook voor eerder verschenen boeken met deze strekking gebruikt worden

          RT maatschappijkritische verhalen

          socialistische verhalen

ANTIEKE VERHALEN

          SN hierbij verhalen die in de (bijvoorbeeld Griekse en Romeinse) oudheid ontstaan zijn. Verhalen die later geschreven zijn, maar zich in die tijden afspelen, horen bij de historische verhalen, en kunnen met een trefwoord verder toegankelijk gemaakt worden

          RT mythen

ANTILLIAANSE VERHALEN

          SN verhalen uit de Antilliaanse cultuur. Verhalen die zich op de Antillen afspelen kunnen het trefwoord Antillen krijgen.

          BT volksverhalen

          RT anansi-verhalen

ANTIMILITARISTISCHE VERHALEN

          RT maatschappijkritische verhalen

          oorlogsverhalen

ANTROPOMORFISTISCHE VERHALEN humanized birds, cats, dogs ,pigs

          SN verhalen waarin menselijke eigenschappen, gedragingen of gedachten worden toegeschreven aan dieren, planten of dingen. Desgewenst verder te ontsluiten met trefwoorden van diersoorten

          UF aangeklede-dieren-verhalen

          NT anansi-verhalen

          kantjilverhalen

          speelgoed-verhalen >

          BT fantasieverhalen

          RT dierenverhalen

          fabels

ANTROPOSOFISCHE VERHALEN

          SN verhalen gebaseerd op de ideeën van de antroposofie

ANWB-PRIJZEN

          BT bekroningen

AQUARIUMBOEKEN

          SN boeken waarin plastic bladen aaneengeplakt zijn met vocht en bijv. vissen ertussen

BT variatie in materiaal

ARTHURVERHALEN arthurian books

          SN hierbij boeken over koning Arthur, de ridders van de ronde tafel en tovenaar Merlijn, en navolgingen

          BT ridderverhalen

          sagen

           

           

ATLASSEN

          SN boeken met een relatief groot aantal geografische kaarten, al of niet met bijbehorende tekst en/of illustraties

          NT bijbelatlassen

          BT naslagwerken

AUTOBIOGRAFISCHE VERHALEN

          SN verhalen over eigen ervaringen van de auteur (alleen toe te kennen als het authentieke karakter uitdrukkelijk op of in het boek wordt vermeld of uit latere publikaties valt af te leiden)

          BT biografische verhalen

          egodocumenten

AVONTURENVERHALEN

          SN verhalen waarin de actie vooropstaat, en de ontwikkeling van karakters en ideeën op het tweede plan komt

          NT cowboyverhalen

          detectiveverhalen

          indianenverhalen

          jachtverhalen

          overlevingsverhalen

          reisverhalen >

          ridderverhalen

          robinsonades

          schelmenverhalen

          science fiction

          smokkelverhalen

          spionageverhalen

                      toekomstverhalen

          RT jongensboeken

          misdaadverhalen

          oorlogsverhalen

          pioniersverhalen

BABYBOEKEN

          SN boekachtige materialen, bedoeld voor baby's

          BT prentenboeken

          RT babymedia

BABYMEDIA (AVM)

          SN audiovisueel of speelleermateriaal, bedoeld voor baby's

          RT babyboeken

          tekstloos materiaal

BAKERRIJMEN nursery rhymes

          SN bundels met rijmpjes die worden gezongen of gezegd bij de opvoeding en verzorging van het kleine kind (Lexicon)

          UF wiegeliedjes

          BT gedichtenbundels

          RT liedjesbundels

bakvisboeken

      USE meisjesboeken

       

BALLETVERHALEN

          BT meisjesboeken

BALLONSTRIPS

          SN verhalen die bestaan uit een reeks samenhangende tekeningen of foto's, waarbij de tekst in de platen is afgedrukt

          BT stripverhalen

BEDTIJDVERHALEN bedtime-stories

          SN bundels met verhalen die door de uitgever uitdrukkelijk bedoeld zijn als verhalen voor het slapen gaan

BT verhalenbundels

beeldverhalen

          USE stripverhalen

bekentenisliteratuur

          USE egodocumenten

BEKERINGSVERHALEN

          SN verhalen waarin de bekering tot een godsdienst het hoofdthema vormt

          NT piëtistische kinderexempelen

          BT godsdienstige verhalen

          RT missieverhalen

          zendingsverhalen

BEKRONINGEN

          SN hierbij Nederlandse en Vlaamse prijzen, de rest gaat bij Buitenlandse bekroningen. Term slechts éénmaal toekennen, alleen bij de bekroonde druk en niet bij latere drukken. Eervolle vermeldingen, "getipt",actieboeken en Vlag- en wimpels worden niet als genreterm opgenomen

          UF prijzen

          NT ANWB-prijzen

          Beste joodse jeugdboeken

          Bijenkorfboekenmarktprijzen

BNO Illustratorenprijzen

      Boekenleeuwen

Boekenpauwen

Boekenpluimen

          Boekensleutels

Boekenwelpen

          buitenlandse bekroningen

          E. du Perronprijzen

EigenWijsPrijzen

          Garoedaprijzen

          Glazen Globeprijzen

          Gouden Driehoekprijzen

          Gouden Ezelsoorprijzen

          Gouden Griffels

          Gouden Penselen

          Gouden Pollepels

Gouden Uilen

      Gouden Zoenen

      Het Hoogste Woordprijzen

      Hotze de Roosprijzen

          Huib de Ruyterprijzen

Inktaap-prijzen

          Jenny Smelik/Ibbyprijzen

          Jenny Smelik-Kiggen prijzen

      Jonge Gouden Uilprijzen

      Jonge Juryprijzen

          Kiekeboekprijzen

          Kinderboek van het jaarprijzen

          kinderboekenweekprijzen

          Kinderboekwinkel-achterafprijzen

          Kinderboekwinkelprijzen

          Kinderkijkboeken van het jaar

          Kluwerprijzen

          Libris Woutertje Pieterseprijzen

          Mary Zeldenrustprijzen

      Mathilda-prijzen

          Nederlandse illustratoren clubprijzen

          Nederlandse kinderjuryprijzen

          Nienke van Hichtumprijzen

          Rode vuistprijzen

          Rotterdamse kinderjuryprijzen

          Simke Kloostermanprijzen

      Stad Hasseltprijzen

          Venz kinderboekenprijzen

      Vlaamse Gemeenschap-prijzen

      Vlaamse kinderjuryprijzen

      Woutertje Pieterseprijzen

          Zilveren Griffels

Zilveren Penselen

      Zilveren Zoenen

berijmde verhalen

          USE rijmvertellingen

BEROEPENBOEKEN

          SN boeken, waarin de beschrijving of uitbeelding van een of meer beroepen en/of ambachten vooropstaat

          UF ambachtenboeken

BESTE JOODSE JEUGDBOEKEN

          BT bekroningen

BEWEEGBARE BOEKEN moveable books

          SN boeken met afbeeldingen die kunnen veranderen of bewegen

BT bijzondere boekvormen

NT draaischijfboeken

NT flapprentboeken

NT jaloezieboeken

NT schuifprentboeken

NT tralieprentboeken

NT trekprentboeken

NT wisseldraaiprentboeken

 

 

BEWEEGPLATENBOEKEN

          SN informatieve boeken waarbij delen van de afbeelding kunnen worden opgelicht waardoor je als het ware steeds verder in het menselijk lichaam, de machine, de duikboot, de telefoon, de auto …enz. kijkt. (De meeste boeken van dit type zijn niet bedoeld voor kinderen)

BT uitvouwbare boeken

RT flapprentboeken

BEWERKINGEN IN STRIPVORM

          SN bewerkingen van jeugdboeken en romans in stripvorm

          BT stripverhalen

BEWERKINGEN VAN JEUGDBOEKEN (AVM)

          SN audiovisueel materiaal gebaseerd op boeken; bijvoorbeeld een jeugdboek verfilmd op video

          NT gesproken boeken

BEWERKINGEN VOOR DE JEUGD

          SN verhalen die oorspronkelijk voor volwassenen zijn geschreven, maar later (ook) bewerkt voor de jeugd

BIBLIOFIELE UITGAVEN

          SN zeer verzorgde uitgaven in beperkte, veelal genummerde, oplage verschenen. Uitgaven in eigen beheer horen hier niet per definitie bij. Gebruik daarvoor 'eigen-beheeruitgaven'

BIJBELATLASSEN

          SN bevatten historische geografische kaarten, vaak tevens illustraties en/of foto's, betrekking hebbend op de bijbel

          BT atlassen

          bijbelverhalen

          RT platenatlassen

BIJBELSE DAGBOEKEN

          SN bundels met dagelijkse overdenkingen bij een bijbelfragment

          BT bijbelverhalen

          RT dagboeken

BIJBELVERHALEN

          SN verhalen gebaseerd op de bijbel. Hierbij ook min of meer complete selecties; de zgn. kinderbijbels

          UF historieën

          schriftuurlijke schoolboeken

          NT bijbelatlassen

          bijbelse dagboeken

          geslachtboeken

          RT christelijke verhalen

          evangelieboeken

          passieboeken

BIJENKORFBOEKENMARKTPRIJZEN

          BT bekroningen

           

           

BIJZONDERE BOEKVORMEN

          SN boeken, die door vorm of formaat (opvallend) afwijken van de gebruikelijke boekvorm

UF speelboeken

NT beweegbare boeken >

NT boeken met losse onderdelen >

NT activiteitboeken >

NT gatenboeken >

NT optische illusieboeken >

NT driedimensionale boeken >

NT uitvouwbare boeken >

NT variatie in bindwijze / formaat / paginagrootte >

NT variatie in materiaal >

BIOGRAFISCHE VERHALEN

          SN verhalen over het leven van personen, gebaseerd op historische feiten. Met trefwoorden verder toegankelijk te maken

          UF levensbeschrijvingen

          NT autobiografische verhalen

          heiligenlevens

          piëtistische kinderexempelen

          RT historische verhalen

BLADMUZIEKBUNDELS

          SN bundels met bladmuziek ten behoeve van begeleiding van kinderliedjes, al dan niet met tekst

          NT muziekprentenboeken

RT libretto’s

          RT liedjesbundels

blauwboeken

          USE volksboeken

BLOEMLEZINGEN

          SN verzamelingen van fragmenten uit eerder gepubliceerd werk van één of meer auteurs

          RT gedichtenbundels

          mengelwerken

verhalenbundels

BNO ILLUSTRATORENPRIJZEN

BT bekroningen

BOEDDHISTISCHE VERHALEN

          SN verhalen uit de boeddhistische cultuur. Verhalen die een beeld geven van deze cultuur toegankelijk maken via een trefwoord

          BT godsdienstige verhalen

          verhalen over niet-westerse culturen en volken

          volksverhalen

           

           

           

           

           

BOEKEN MET LOSSE ONDERDELEN

BT bijzondere boekvormen

NT briefjesboeken

NT doosboeken

NT insteekboeken

NT legspellen

NT parafernalia

NT speelfigurenboeken

BOEKENLEEUWEN

          BT bekroningen

BOEKENPAUWEN

          BT bekroningen

BOEKENPLUIMEN

          BT bekroningen

BOEKPRODUCTIEMATERIAAL>

BT variatie in bindwijze / formaat

NT dummy’s

NT plano-drukvellen

BOEKENSLEUTELS

          BT bekroningen

BOEKENWELPEN

          BT bekroningen

BOEKPROMOTIEPROGRAMMA'S (AVM)

          RT leesbevorderingsmaterialen

BOLLEBOOSBOEKEN

          SN boeken die als doelgroep hoogbegaafde kinderen hebben, met een hoog leestechnisch niveau, en emotioneel passend bij de leeftijd

BORDSPELEN Legespiel

BT spellen

BOUWPLATENBOEKEN

          SN in boekvorm uitgegeven bouwplaten, meestal met een inleiding met aanwijzingen en een isbn

BT activiteitboeken

BRAILLEBOEKEN

          RT grote-letterboeken

                  voelboeken

BRIEFJESBOEKEN

SN boeken die losse briefjes bevatten. Soms vormen de pagina’s zelf enveloppen,

soms zitten envelopjes met brieven ingeplakt

BT boeken met losse onderdelen

RT brieven

 

BRIEFROMANS

          SN verhalen die geheel of gedeeltelijk bestaan uit een (gefingeerde) briefwisseling tussen de personages

          RT brieven

BRIEVEN

          SN boeken die bestaan uit authentieke brieven

          BT egodocumenten

          RT briefromans

          zendbrieven

brievenboeken

          USE zendbrieven

brilkijkboeken

USE anaglyfen

bruiloftsgedichten

          USE gelegenheidsgedichten

BUITENLANDSE BEKRONINGEN

          SN hierbij boeken die een buitenlandse prijs hebben gekregen. De naam van de prijs en het jaar van toekenning kan in een annotatie worden opgenomen. Vlaamse prijzen worden afzonderlijk benoemd. Zie bij Bekroningen

          BT bekroningen

CARROUSELBOEKEN Stern-Bilderbuch

          SN pop-up-boeken die rondgezet kunnen worden. De voor- en achterkaft worden aan elkaar gekoppeld. Meestal met vier tot zes taferelen.

UF rondzetboeken

UF sterboeken

BT driedimensionale boeken

CATECHISMUSSEN

          SN overzicht van de beginselen of voornaamste waarheden van de leer van een kerk in de vorm van vragen en antwoorden en door deze als zodanig als autoriteit erkend. (Van Dale)

          Overzichten in vraag- en antwoordvorm van andere takken van wetenschap bij 'vraag- en antwoordboeken'

          BT informatieve boeken

          christelijke verhalen

          RT vraag- en antwoordboeken

CD-I'S

          SN materiaalsoort AVM

CD-ROM'S

          SN materiaalsoort AVM

centsprenten

          USE prenten

           

           

           

CHRISTELIJKE VERHALEN

          SN hier gebruikt als overkoepelende term voor rooms-katholiek, protestants-christelijk en andere christelijke stromingen. (In het spraakgebruik komt 'christelijk' vaak voor in de betekenis protestants-christelijk. In deze genrethesaurus wordt daarvoor de specifiekere term gebruikt). Wanneer het gaat om christelijke gedichten of -liedjes twee genres toekennen: christelijke verhalen en gedichtenbundels of liedjesbundels

          UF stichtelijke verhalen

          NT catechismussen

evangelieboeken

          exempelboeken >

          kerstverhalen

          paasverhalen

          passieboeken

          pinksterverhalen

          preken

          protestants-christelijke verhalen >

          psalmboeken

          rooms-katholieke verhalen >

          BT godsdienstige verhalen

          RT bijbelverhalen

CIRCUSVERHALEN

          SN verhalen die zich afspelen in of rond het circus, of die handelen over personen die met het circus te maken hebben

          UF clownsverhalen

cirkelverhalen

USE kettingverhalen

CLANDESTIENE BOEKEN

          SN boeken, uitgegeven tussen 1940 en '45 zonder toestemming van de bezetter (Lewin)

RT illegale boeken

k-nummeruitgaven

nationaal-socialistische verhalen

clownsverhalen

          USE circusverhalen

CLUBVERHALEN

          SN verhalen over groepen jongens en/of meisjes, met zelf-vastgestelde doelen, regels en/of rituelen

          RT scoutingverhalen

COMBINEERBOEKEN heads-bodies-legs

          SN een aantal prenten, in boekvorm gebundeld, die meestal haaks op de rug in twee of meer stroken zijn doorgesneden, zodat de bladen in gedeelten kunnen worden omgeslagen

BT variatie in bindwijze / formaat

 

 

 

 

COMMEDIA-DELL'ARTEVERHALEN

          SN verhalen over figuren, zoals Pierrot, Pulcinella, Paljas, Harlekijn en Colombine, die voorkwamen in de Commedia dell'Arte, een Italiaanse theatervorm, die gekenmerkt werd door volkse humor, stereotype karakters (maskers) en improvisatie, uit de 16e tot de 18e eeuw

          RT jan-klaassenverhalen

communieboeken

          USE eerste-communieboeken

COMPACT-DISCS

          SN materiaalsoort AVM

COMPUTERCASSETTES

          SN materiaalsoort AVM

CONGOVERHALEN

          BT koloniale verhalen

CONTOURBOEKEN shape books / Formgestanzt

          SN boeken waarbij de uiterlijke vorm van het boek is aangepast aan het verhaal (koffers, konijnen, klokken e.d.)

BT variatie in bindwijze / formaat

COPTOGRAFISCHE PRENT(BOEK)EN

          SN Van Veen: the plates depict various groups or portraits to be cut out to form silhouettes or shadow pictures. Figuren moeten worden uitgeknipt. Op een zwart vlak stellen de witte delen de figuren voor. Het licht gaat door een gedeelte van de prent heen. Ze bestaan als prent en als boek

BT optische illusieboeken

RT schimmenspelboeken

COWBOYVERHALEN

          BT avonturenverhalen

          wild-westverhalen

CULTUURSPROOKJES

          SN verhalen die inhoudelijk alle kenmerken van volkssprookjes vertonen (een ongebreidelde fantasie: kabouters, heksen, sprekende dieren en/of planten, toverij enz.), maar waarvan - anders dan bij volkssprookjes - de auteur bekend is

          UF kunstsprookjes

          BT sprookjes

DAGBOEKEN

          SN authentieke en gefingeerde dagboeken

          BT egodocumenten

          RT agenda's

          bijbelse dagboeken

          reisjournalen

DÉCALCOMANIEBOEKEN

SN boeken waarin je plaatjes kunt afwrijven

BT activiteitboeken

 

DERDE-WERELDVERHALEN

          SN verhalen, ontstaan in de jaren 1960, die zich afspelen in de 'derde wereld', en de problemen van armoede en onderdrukking beschrijven

          BT verhalen over niet-westerse culturen en volken

DETECTIVEVERHALEN

          SN verhalen met een 'plot', waarbij een misdaad wordt opgelost door een of meerdere personages, die zich als speurders gedragen.

          'Een misdaadverhaal vertelt de geschiedenis van een misdrijf, een detectiveverhaal vertelt de oplossing van een misdrijf'. (Literatuur zonder leeftijd - herfst 1993)

          UF speurdersverhalen

          BT avonturenverhalen

      RT misdaadverhalen

DEUGDVERHALEN

          SN verhalen die deugden behandelen (zonder christelijke signatuur). Te combineren met trefwoorden voor de betreffende deugden

          RT exempelboeken

DIA'S

          SN materiaalsoort AVM

DIALECTVERHALEN

          SN verhalen waarin (grotendeels) dialect wordt gebezigd

DIERENVERHALEN

          SN verhalen waarin de personages dieren zijn. Desgewenst verder te ontsluiten met trefwoorden voor diersoorten

          NT anansi-verhalen

          kantjil-verhalen

          RT antropomorfistische verhalen

          fabels

DOCUMENTVERHALEN

          SN verhalen die (grotendeels) verteld worden door middel van verschillende - al dan niet fictieve - documenten, zoals brieven, boodschappenbriefjes, krantenartikelen, dagboekfragmenten, foto's en advertenties

          RT egodocumenten

DOEBOEKEN

          SN boeken waarin de gebruiker van alles kan invullen of inkleuren, zoals punten-tekeningen, puzzels, woorden, afbeeldingen. Bij aanwezigheid van verhalen en/of versjes gebruik Mengelwerken

RT kleurboeken

RT mengelwerken

DOORKIJKPRENTBOEKEN acetate books

          SN boeken met doorzichtige of half-doorzichtige pagina’s waarop afbeeldingen zijn opgenomen. De pagina’s ‘veranderen’ ook de onderliggende afbeelding

BT variatie in materiaal

DOOSBOEKEN

SN dozen met boek en voorwerpen, geluidsdragers e.d.

BT boeken met losse onderdelen

DORPSVERHALEN

          SN verhalen die zich afspelen in en rond een dorp, en waarin de dorpssfeer bepalend is

DRAAISCHIJFBOEKEN turning wheels

          SN boeken met prenten waarin onder een open gedeelte van een blad, door draaiing van een schijf, steeds een (gedeelte van een) afbeelding zichtbaar kan worden gemaakt. Tesamen vormen bovenblad en zichtbaar gedeelte draaischijf een (veranderbare) afbeelding

BT beweegbare boeken

DRIEDIMENSIONALE BOEKEN

          SN boeken waarin de afbeeldingen een ruimtelijke vorm kunnen aannemen

BT bijzondere boekvormen

NT carrouselboeken

NT huisjesboeken

NT kijkdoosboeken

NT opzetboeken

NT pop-up-boeken

NT theaterboeken

NT waggelkopboeken

DRIETRAPSPRENTBOEKEN

          SN boeken waarin aan de rechterkant van het boek een kleinere pagina uitgetrokken kan worden, en dan weer een grotere. Een hondje wordt zo een teckel

BT uitvouwbare boeken

DROOMVERHALEN

          SN raamvertellingen waarin de aktie zich afspeelt in een droom

          BT raamvertellingen

DUIMBOEKEN flickerbooks / flickbooks / Daumenkino

          SN boeken waarbij je met de duim de pagina’s, waarop een reeks opeenvolgende plaatjes staan, snel voorbij laat gaan, waardoor de illusie van bewegend beeld ontstaat

UF toverboeken

UF flickbooks

BT optische illusieboeken

DUMMY’S

          SN boeken met een deel van de tekst al gedrukt en de rest van de pagina’s blanco, bedoeld als voorbeeld van het boek dat nog niet klaar is

BT boekproductiemateriaal

DVD-VIDEO’S

          SN materiaalsoort AVM

E. DU PERRONPRIJZEN

          BT bekroningen

EERSTE-COMMUNIEBOEKEN

          UF communieboeken

          BT rooms-katholieke verhalen

           

EERSTE LEESBOEKEN early readers

          SN boeken ten behoeve van aanvankelijk lezen (tot en met AVI-niveau 4), behalve wanneer het gaat om 'makkelijk-lezen-boeken' voor hogere leeftijd: dan die term gebruiken. Hierbij ook voorbereidend aanvankelijk lezen

          BT leesmethoden

EGODOCUMENTEN

          UF bekentenisliteratuur

          NT autobiografische verhalen

          brieven

          dagboeken

herinneringsalbums

          plakboeken

          poëzie-albums

          testamenten

          RT documentverhalen

EIGEN-BEHEERUITGAVEN

          SN de auteur laat op eigen kosten een oplage drukken en draagt zelf het financiële risico

          RT unicaten

EIGENWIJSPRIJZEN

          SN door kinderen gekozen beste christelijke kinderboek van het jaar

          BT bekroningen

          RT Het Hoogste Woordprijzen

embder beding

          SN protestants abc-boekje dat met de reformatie verscheen. Hieruit groeide het Haneboek of Groot AB-boek. (Heimeriks)

          In gebruik op scholen in de 16e eeuw. (Booy)

          SN Groot abc-boek, oorspronkelijk gedrukt in het Oostfriese Emden, ± 1560, bevat het abc in 7 verschillende lettertypen, een opsomming van klinkers, medeklinkers en lettergrepen, de 10 geboden en andere gebeden en cijfers. (P. Hagen)

          USE abecedaria

EMBLEEMBOEKEN

          SN kenmerk: verbinding van kort motto, plaatje, en (vaak berijmde) tekst die het verband tussen motto en plaatje uitlegt (J. Becker). Bevat een moraal

          SN zinnebeeldige plaat met belerend bijschrift

          UF emblemata

          zinnebeelden

emblemata

          USE embleemboeken

emigrantenverhalen

          USE migrantenverhalen

ENCYCLOPEDIEëN

          SN alfabetisch of systematisch opgezet naslagwerk met bij elk lemma min of meer uitgebreide informatie

          BT naslagwerken

ESKIMOVERHALEN

          SN verhalen die voortkomen uit de cultuur van de Inuit. Verhalen die een beeld geven van het leven van Eskimo's kunnen worden voorzien van een trefwoord

          BT volksverhalen

ESTAFETTEVERHALEN

          SN verhalen die door meerdere auteurs opeenvolgend worden geschreven

BT verhalenbundels

etiologische verhalen

          USE aetiologische verhalen

ETIQUETTEBOEKEN courtesy books

          UF gedragsboeken

          manierlijke zeden

          RT zedekundige verhalen

EVANGELIEBOEKEN

          SN in de loop van het kerkelijk jaar gebruikte pericopen (vastgelegde onderdelen in de eredienst) uit de evangeliën en de epistelen. In de 17e en 18e eeuw in gebruik op scholen. (E. Booy)

          BT christelijke verhalen

          schoolboeken

          RT bijbelverhalen

EXEMPELBOEKEN

          SN boeken die deugdzame (christelijke) voorbeelden bevatten van kinderlevens, of van mythologische of historische personen

          UF voorbeeldboeken

          NT piëtistische kinderexempelen

          BT christelijke verhalen

          RT deugdverhalen

          zedekundige verhalen

EXPERIMENTEERBOEKEN

          SN boeken met beschrijvingen van natuurkundige proeven

          BT informatieve boeken

          instructieve boeken

FABELS fables

          SN korte (vaak berijmde) vertellingen met een morele strekking, waarin doorgaans dieren (soms ook mensen, lagere levensvormen of voorwerpen) sprekend en handelend als mensen worden voorgesteld (Lexicon)

          BT volksverhalen

                                  RT antropomorfistische verhalen

          dierenverhalen

          sprookjes

FABRIEKSLEESBOEKEN

          SN goedkope, gekartonneerde leesboeken, verschenen vanaf circa 1920 , zonder vermelding van uitgever, drukker, plaats of jaar, vaak met op het titelblad ‘gedrukt in Holland’ en een volgnummer of -letter (Serie B), met enkele simpele illustraties, randversieringen boven de hoofdstukken en een gekleurde afbeelding op het voorplat. Vermoedelijk via colportage, warenhuizen of markten verkocht

FABRIEKSPRENTENBOEKEN

          SN goedkope prentenboeken, meestal anoniem en zonder vermelding van een uitgever verschenen eind 19e en begin 20e eeuw, met ruimte op het achterplat voor reclame van warenhuizen of winkelbedrijven. Vaak met blauw of bruin gedrukte tekst en enkele slecht gedrukte kleurenplaten. (Nienke van Hichtum omschreef de boeken van ‘Beata’ zo (Saskia de Bodt). In het Nieuwsblad van de Boekhandel worden ze omschreven als ‘platte prentenboeken’(Theo Gielen)

UF warenhuisboeken

BT prentenboeken

FACSIMILE-UITGAVEN

          SN getrouwe nabootsingen, zowel naar de inhoud als naar de vorm, van eerder verschenen boeken

FAMILIEVERHALEN

          SN verhalen waarin een familie (breder dan één gezin, soms ook meer dan een generatie) beschreven wordt

          NT gezinsverhalen>

fanagne beding

          SN abc-boekje dat al voor de reformatie bestond, en daarna bleef voortbestaan als Fanagne beding. Later werd dit aangeduid als klein AB (Heimeriks)

          USE abecedaria

FANTASIEVERHALEN

          SN verhalen die inhoudelijk gekenmerkt worden door de combinatie van realistische en niet-realistische en/of niet-rationele elementen; ze bevatten soms duidelijke sprookjesachtige motieven (zoals sprekende dieren of toverkracht), maar altijd in combinatie met andere, realistische elementen; ze hebben vaak een wensvervullend karakter (kleuters of jonge kinderen die zelfstandig wonen, een kleuter die een draak verslaat)

          NT antropomorfistische verhalen >

          leugenverhalen

          science fiction

          spookverhalen

          sprookjesachtige verhalen >

          tijdreisverhalen

          toekomstverhalen

          RT fantasy verhalen

          sprookjes

FANTASY VERHALEN fantasy / sword and sorcery

          SN soort spannende sprookjes, waarin een meerderheid van de volgende ingrediënten moet zijn terug te vinden: ridders, tovenaars, trolachtige en/of feeërieke creaturen, monsters, barbaren, vikingen, geestenwereld, hedendaagse helden, satan, mythologische goden of monsters, extreem intelligente computers, andere planeten, beschavingen in de toekomst of in het verre verleden. Het zijn meestal verhalen, voor een publiek van jongeren en volwassenen, met een inhoud die gekenmerkt wordt door een combinatie van geweld en tovenarij. (Boekenpost; jrg. 2, no. 7, sept./okt. 1993). Fantasy-strips voorzien van twee genres.

          RT fantasieverhalen

          griezelverhalen

          historische verhalen

          mythen

          science fiction

          sprookjes

          sprookjesachtige verhalen

          tijdreisverhalen

          toekomstverhalen

FASCISTISCHE VERHALEN

          SN verhalen met een fascistische strekking

          NT nationaal-socialistische verhalen

FEESTVERHALEN

          NT kerstverhalen

          oudejaarsverhalen

          paasverhalen

          pinksterverhalen

          sint maarten verhalen

          sinterklaasverhalen

          RT gelegenheidsgedichten

          gelegenheidsuitgaven

                          jaargetijdenverhalen

FEMINISTISCHE VERHALEN

          SN verhalen, voortgekomen uit de opvattingen van de tweede feministische golf vanaf de jaren 1960

FIGURENBOEKEN

SN prentenboeken uit de vroege achttiende eeuw met tamelijk primitieve

houtsneden, afkomstig van oude – vaak 17e eeuwse – blokken, met korte

onderschriften en weinig onderling verband tussen de prenten

BT prentenboeken

FILMBEWERKINGEN (AVM)

          SN films bewerkt op een ander medium; bijvoorbeeld liedjes uit een film op cd

FILMBOEKEN

          SN boeken gebaseerd op een film. Hierbij ook uitgaven die naast de oorspronkelijke tekst foto's uit de film bevatten

          RT fotoboeken

          radioboeken

          televisieboeken

FILMS

          SN materiaalsoort AVM

FLAPPRENTBOEKEN lift the flap-books / moveable flap books / Faltbild / Klappbild

          SN boeken met prenten waarop een of meer delen van de afbeeldingen verborgen zijn onder een flap die op de pagina is bevestigd

BT beweegbare boeken

RT beweegplatenboeken

flapuitboeken

USE pop-up-boeken

flickbooks

USE duimboeken

FOTO-ALBUMS

          SN boeken met afbeeldingen en/of teksten uit kinderboeken en ruimte voor eigen foto’s

BT herinneringsalbums

FOTOBOEKEN photo-illustrated books

          SN boeken waarin aan de hand van foto's een verhaal wordt verteld

          RT filmboeken

          prentenboeken

GAROEDAPRIJZEN

          BT bekroningen

GATENBOEKEN Lochstanzung

          SN boeken met een gat of gaten in de pagina’s en/of in voor- en achterplat, waarbij het papier helemaal weg is of weggeklapt kan worden

UF kogelboeken

BT bijzondere boekvormen

NT vensterboeken >

NT hoofdenboeken

NT ogenboeken

NT vingerspelboeken

GEBARENTAALMEDIA (AVM)

          SN videobanden of films met gebarentaal erbij

GEBEDENBOEKEN

          BT godsdienstige verhalen

          RT psalmboeken

GEDICHTENBUNDELS

          SN boeken met gedichten èn verhalen krijgen twee genre-aanduidingen: gedichtenbundels en verhalenbundels

          UF aftelversjes

          poëziebundels

          springversjes

          versjes

          NT albumversjes

          bakerrijmen

          gelegenheidsgedichten

          liedjesbundels

          nonsensgedichten

                          poëzie-albums

          RT bloemlezingen

          mengelwerken

                          rijmvertellingen

gedragsboeken

          SN 16e eeuwse werken met voorschriften ten aanzien van omgangsvormen, tafelmanieren, raadgevingen van zedelijke aard (Bibelebontse berg, p. 91)

          USE etiquetteboeken

           

           

           

GELEGENHEIDSGEDICHTEN

          SN versjes om bij verjaardagen, nieuwjaarsdagen en andere gelegenheden voor te dragen

          UF bruiloftsgedichten

          nieuwjaarsbrieven

          verjaarsgedichten

          BT gedichtenbundels

          RT feestverhalen

GELEGENHEIDSUITGAVEN

          SN uitgaven ter gelegenheid van feestelijke of historische gebeurtenissen, of ter herdenking daarvan

          UF herdenkingsuitgaven

          lofzangen

NT kinderboekenweekuitgaven

          RT feestverhalen

gelijkenissen

          USE parabels

GELUIDSBOEKEN speaking books

          SN boeken waarbij door middel van een mechanisch onderdeel of een chip of op andere wijze geluid kan worden gemaakt

BT activiteitboeken

GELUIDSCASSETTES

          SN materiaalsoort AVM

          NT meeleescassettes

GEPERSONALISEERDE BOEKEN

          SN boeken waarbij in het basisverhaal per uitgegeven exemplaar de naam van de persoon (voor wie het boek bestemd is) en andere bijzonderheden worden ingepast

UF ikkeboeken

GESLACHTBOEKEN

          SN boeken die de geslachtsregisters bevatten uit het oude en nieuwe testament (E. Booy)

          BT bijbelverhalen

GESPROKEN BOEKEN (AVM)

          NT meeleescassettes

          BT bewerkingen van jeugdboeken

getallenboeken

          USE telboeken

GEURBOEKEN

          SN boeken, waar stukjes papier ingeplakt zijn, die bij wrijving gaan geuren

BT variatie in materiaal

GEZINSVERHALEN

          SN verhalen waarin het gezinsleven centraal staat (hierbij alle soorten huishoudens)

          NT kleuterverhalen >

          BT familieverhalen

          RT pensionverhalen

godenverhalen

          USE mythen

GLAZEN GLOBEPRIJZEN

          BT bekroningen

GODSDIENSTIGE VERHALEN

                          UF religieuze verhalen

          NT bekeringsverhalen >

          boeddhistische verhalen

          christelijke verhalen >

          gebedenboeken

          hindoeistische verhalen

          islamitische verhalen

          joodse verhalen

          legenden

          RT aetiologische verhalen

GOOCHELAARSBOEKEN

          SN boeken met inkepingen aan de bladranden. Door de duim van boven naar beneden te bewegen, verschijnt er steeds een andere serie voorstellingen. Soms ook van voor naar achteren of van achteren naar voren (Van Veen + King). Bedoeld voor goochelaars

BT optische illusieboeken

GOUDEN DRIEHOEKPRIJZEN

          BT bekroningen

GOUDEN EZELSOORPRIJZEN

          BT bekroningen

GOUDEN GRIFFELS

          BT bekroningen

GOUDEN PENSELEN

          BT bekroningen

GOUDEN POLLEPELS

          BT bekroningen

GOUDEN UILEN

          BT bekroningen

GOUDEN ZOENEN

          BT bekroningen

GRAMMOFOONPLATEN

          SN materiaalsoort AVM

GRIEZELVERHALEN

          NT spookverhalen

          RT fantasy verhalen

           

GROEIPAGINABOEKEN growing pages

          SN boeken waarin de pagina’s verschillen van breedte. Ook boeken met halve pagina’s tussen de hele

BT variatie in bindwijze / formaat

groot abc-boek

          SN bevatte 16 bladzijden, en een houtsnede van een haan op de titelpagina. Bevatte meerdere alfabetten in hoofd- en kleine letters, de 10 geboden, het Onze Vader, de geloofsartikelen, gebeden en dergelijke. Later genoemd: Trap der jeugd. (Booy / Heimeriks)

          USE abecedaria

GROTE-LETTERBOEKEN

          SN boeken die zodanig groot herdrukt zijn, dat ze leesbaar zijn voor slechtzienden

          RT brailleboeken

hagiografieën

          USE heiligenlevens

haneboeken

          SN abecedaria met een haan op het omslag

          USE abecedaria

HARLEQUINADES

          SN harlequinades zijn boekjes uit de 18e en 19e eeuw met vier pagina’s, waarbij elke pagina twee kleppen heeft, een naar boven en een naar beneden. De afbeeldingen erop sluiten bij elkaar aan. De vier pagina’s kunnen naast elkaar gelegd worden. (The treasures of childhood /Iona and Robert Opie, p. 50)

BT uitvouwbare boeken

harmonicaboeken

USE leporello’s

HEILIGENLEVENS

          SN beschrijvingen van het leven van heiligen, hun dood en hun wonderen

          UF hagiografieën

          BT biografische verhalen

          BT rooms-katholieke verhalen

herdenkingsuitgaven

          USE gelegenheidsuitgaven

HERINNERINGSALBUMS

          SN uitgaven met ruimte voor teksten, foto’s e.d. ter gelegenheid van speciale gebeurtenissen in het leven van kinderen zoals eerste communie, gezinsuitbreiding

BT egodocumenten

NT foto-albums

NT vriendenboeken

HET HOOGSTE WOORDPRIJZEN

          SN door volwassenen gekozen beste christelijke kinderboek van het jaar

          BT bekroningen

          RT EigenWijsPrijzen

           

HINDOEISTISCHE VERHALEN

          SN verhalen die voortkomen uit de hindoeistische cultuur. Verhalen die een beeld geven van deze cultuur toegankelijk maken via een trefwoord

          BT godsdienstige verhalen

          verhalen over niet-westerse culturen en volken

          volksverhalen

historieën

          SN episoden uit de bijbel, afzonderlijk uitgegeven, gebruikt in het onderwijs, in druk vanaf ± 1540 (Bibelebontse berg. p. 87)

      USE bijbelverhalen

                  HISTORISCHE VERHALEN

          SN fictieve verhalen, waarin een tijdperk uit de geschiedenis, historische feiten of historische personen het onderwerp vormen. Het gaat over een periode die, vanuit het standpunt van de auteur gezien, is afgesloten (Lexicon). De Biblion trefwoordenthesaurus biedt de mogelijkheid om elke eeuw als trefwoord toe te kennen. De term in letters geldt als zelfstandige zoekterm: zoals 'Eerste eeuw', 'Achttiende eeuw'. Ook voor specifieke perioden zijn er termen: 'Tachtigjarige oorlog', 'Egyptische oudheid' enz. Ook voor land of plaats en personen kunnen trefwoorden gebruikt worden

          NT ontdekkingsreisverhalen

          tierannyen

          wild-westverhalen >

          zeeroversverhalen

          RT biografische verhalen

          fantasy verhalen

          oorlogsverhalen

          tijdreisverhalen

hobbyboeken

          USE instructieve boeken

HODJAVERHALEN

          SN verhalen, afkomstig uit de orale traditie in Turkije (L. de Voogd)

          BT volksverhalen

          RT islamitische verhalen

HOLOGRAMMENBOEKEN

          SN boeken waarbij in de afbeeldingen hologrammen zijn opgenomen

BT optische illusieboeken

HOOFDENBOEKEN

          SN boeken waarbij op de binnenkant van het achterplat een afbeelding van een hoofd (in 2 of 3 dimensies) is aangebracht en in alle pagina’s (en op het voorplat) op die plek gaten zitten

BT vensterboeken

HOORSPELEN (AVM)

HOTZE DE ROOSPRIJZEN

          BT bekroningen

HUIB DE RUYTERPRIJZEN

          BT bekroningen

HUISJESBOEKEN

SN het boek zelf is een huisje

BT driedimensionale boeken

HUMORISTISCHE VERHALEN

          RT absurdistische verhalen

          kluchtboeken

          nonsensgedichten

          schelmenverhalen

ikkeboeken

USE gepersonaliseerde boeken

ILLEGALE BOEKEN

          SN boeken die zonder toestemming van de bezetter (1940-'45) zijn uitgegeven, en waarvan de inhoud tegen de bezetter is gericht

          RT clandestiene boeken

          k-nummeruitgaven

          nationaal-socialistische verhalen

IMAGINAIRE REISVERHALEN

          SN gefantaseerde verhalen, die voorgesteld werden als authentieke reisverslagen en vrijwel steeds een didactisch-moralistisch doel hadden. Bloeitijd in de 18e eeuw (J.A. Dautzenberg)

          BT reisverhalen

immigrantenverhalen

          USE migrantenverhalen

INDIAANSE VERHALEN

          SN verhalen voortkomend uit indiaanse culturen, en geschreven vanuit het perspectief van de Amerikaanse indianen

          BT verhalen over niet-westerse culturen en volken

          RT indianenverhalen

INDIANENVERHALEN

          SN verhalen die een (westers) clichébeeld van geven van het leven van indianen, bestaande uit jagen en vechten

          BT avonturenverhalen

          wild-westverhalen

          RT indiaanse verhalen

INDISCHE VERHALEN

          SN verhalen die spelen in Oost-Indië (Nederlands-Indië, Indonesië tot de souvereiniteitsoverdracht, Nederlands Nieuw Guinea en het V.O.C. gebied), over de reis erheen en terug, en over personages uit Oost-Indië, maar in Nederland verblijvend

          UF Nederlands-Indische verhalen

          BT koloniale verhalen

          RT kantjilverhalen

           

           

           

           

INFORMATIEVE BOEKEN

          SN boeken met zakelijke informatie over een of meer onderwerpen (non-fictie)

          NT catechismussen

          experimenteerboeken

          naslagwerken >

          platenatlassen

          reisgidsen

          vraag- en antwoordboeken

          RT instructieve boeken

          schoolboeken

INKTAAP-PRIJZEN

SN voortzetting van de Jonge Gouden Uilprijzen

          BT bekroningen

INSTEEKBOEKEN Steck Bilderbuch

          SN boeken met illustraties waaraan losse elementen (insteekfiguren) kunnen worden toegevoegd door deze in gleufjes in de afbeelding te steken

BT boeken met losse onderdelen

INSTRUCTIEVE BOEKEN

          SN boeken waarin vaardigheden worden overgedragen. Hierbij ook boeken die begrippen als hoog/laag, onder/boven e.d. duidelijk maken

          UF hobbyboeken

          knutselboeken

          NT abc-boeken

          abecedaria

          experimenteerboeken

          kookboeken

          rekenboeken

          schrijfboeken

          tekenboeken

          telboeken

          RT informatieve boeken

          schoolboeken

          spelletjesboeken

INTEKENBOEKEN

          SN uitgaven, voorzien van een lijst van namen van personen of instanties, die vóór het verschijnen van de uitgave erop hebben ingetekend

INTERCULTURELE MEDIA (AVM)

          SN media waarin kennis gemaakt wordt met meerdere culturen. Deze media hebben tot doel het stimuleren van wederzijds begrip

          RT interculturele verhalen

INTERCULTURELE VERHALEN

          SN verhalen waarin kennis gemaakt wordt met meerdere culturen. Deze verhalen hebben tot doel het stimuleren van wederzijds begrip

          RT interculturele media

RT uitgaven in minderheidstalen

 

 

 

ISLAMITISCHE VERHALEN

          SN verhalen die voortkomen uit de islamitische cultuur. Verhalen die zich afspelen in een islamitisch milieu toegankelijk maken via een trefwoord

          BT godsdienstige verhalen

          verhalen over niet-westerse culturen en volken

          volksverhalen

          RT hodjaverhalen

jaarboeken

          USE almanakken

JAARGETIJDENVERHALEN

          SN verhalen die een of meer jaargetijden tot onderwerp hebben

          UF seizoensverhalen

          RT feestverhalen

JACHTVERHALEN

          BT avonturenverhalen

          RT woudlopersverhalen

JALOEZIEBOEKEN dissolving pictures - changing pictures - venetian-blind books Jalousienbilder

          SN boeken met prenten waarin stroken van de ene afbeelding liggen over de stroken van een tweede afbeelding. Door deze stroken te verschuiven (m.b.v. strip of koordje), wordt een nieuwe afbeelding zichtbaar. Twee afbeeldingen schuiven dus over elkaar. Zie ook wisseldraaiprentboeken

BT beweegbare boeken

JAN-KLAASSENVERHALEN Kasperle – Punch and Judy

          RT commedia-dell'arteverhalen

          poppenkastspelen

JENNY SMELIK/IBBYPRIJZEN

          BT bekroningen

JENNY SMELIK-KIGGENPRIJZEN

          BT bekroningen

JEUGDROMANS

          SN realistische verhalen over ‘de levensfase tussen jeugd en volwassenheid gesitueerd in wisselwerking met de hem of haar omringende werkelijkheid’ (LzL 53, p. 337-338)

          UF adolescentenromans

          jongerenromans

          tienerverhalen

          RT jongensboeken

          liefdesverhalen

          meisjesboeken

JONGE GOUDEN UILPRIJZEN

SN in 2001 voortgezet als Inktaap-prijzen

          BT bekroningen

JONGE JURYPRIJZEN

          BT bekroningen

jongerenromans

          USE jeugdromans

JONGENSBOEKEN

          NT kwajongensverhalen

          RT avonturenverhalen

          jeugdromans

JOODSE VERHALEN

          SN verhalen die voortkomen uit de Joodse cultuur. Verhalen die een beeld geven van Joden toegankelijk maken via een trefwoord

          BT godsdienstige verhalen

          volksverhalen

          RT verhalen over niet-westerse culturen en volken

K-NUMMERUITGAVEN

          SN het Rijksbureau voor de Grafische Industrie kende vanaf 22-7-1941 aan alle ingeschrevenen (=drukkerijen) een kennummer toe, dat op alle drukwerk moest worden vermeld. Elk K-nummer vertegenwoordigt een drukker. Het nummer bleef in gebruik tot in november 1948. In annotatie nummer vermelden

          UF kultuurkameruitgaven

          RT clandestiene boeken

          illegale boeken

          nationaal-socialistische boeken

KABOUTERVERHALEN

          BT sprookjesachtige verhalen

KALENDERS

          RT agenda's

          almanakken

kampeerverhalen

          USE vakantieverhalen

KAMPVUURVERHALEN

          SN verzamelingen met (sterke) verhalen door de hoofdpersonen verteld bij een kampvuur

          RT scoutingverhalen

          vakantieverhalen

KANTJILVERHALEN

          SN Indische dierenverhalen waarin een slim dwerghert de hoofdrol speelt

          BT antropomorfistische verhalen

          dierenverhalen

          volksverhalen

          RT Indische verhalen

katholieke verhalen

          USE rooms-katholieke verhalen

KERSTVERHALEN

          UF adventsverhalen

          BT christelijke verhalen

          feestverhalen

KETTINGVERHALEN

          SN (volks)verhalen met herhalingselementen, waarbij het einde van het verhaal tevens weer het beginpunt is

UF cirkelverhalen

          RT repeteerverhalen

          stapelverhalen

          volksverhalen

keuzeverhalen

USE meerkeuzeverhalen

KIEKEBOEKPRIJZEN

          BT bekroningen

KIJKDOOSBOEKEN peep-shows / Guckkastenbilderbuch

          SN boeken die bestaan uit segmenten die onderling dmv papierstrips verbonden zijn, uittrekbaar tot 20 à 80 cm., en soms met voorin één of meerdere gaatjes waardoor je kunt kijken en een perspectivisch zicht krijgt. Kijkdoosprincipe. Ze zijn er ook in verkleinde vorm (2 of 3 segmenten dicht op de bladzijde)

BT driedimensionale boeken

kinderauteurs-verhalen

          USE verhalen door kinderen geschreven

KINDERBOEK VAN HET JAARPRIJZEN

          SN in plaats van beste jeugdboeken of beste kinderboeken

          BT bekroningen

KINDERBOEKENWEEKPRIJZEN

          BT bekroningen

KINDERBOEKENWEEKUITGAVEN

BT gelegenheidsuitgaven

KINDERBOEKWINKEL-ACHTERAFPRIJZEN

          SN vanaf 1994 kinderboekwinkelprijzen

          BT bekroningen

KINDERBOEKWINKELPRIJZEN

          BT bekroningen

KINDERKIJKBOEKEN VAN HET JAAR

          BT bekroningen

kinderprenten

          USE prenten

klapuitboeken

USE pop-up-boeken

klein abc-boek

          SN voortzetting van 16e eeuwse abecedaria: bevatte één of meer alfabetten, het Onze Vader en andere gebeden en de geloofsbelijdenis. 17e en 18e eeuw (8 bladen?) (Booy)

          USE abecedaria

KLEURBOEKEN

          SN boeken die speciaal uitgegeven zijn om de platen in te kleuren

BT prentenboeken

NT waterverfboeken

RT doeboeken

          RT spelletjesboeken

KLEUTERVERHALEN

          SN realistische verhalen met kleuters in de hoofdrol, die zich afspelen in huis, of in de directe omgeving daarvan. Indien van één auteur en over dezelfde hoofdpersonen, dan niet tevens genre 'verhalenbundels' toekennen

                      BT gezinsverhalen

KLUCHTBOEKEN Schwankbücher / jestbooks

          SN 16e eeuwse toneelteksten die korte anecdoten bevatten met een (gefingeerde) historische kern, soms opgehangen aan de biografie van één persoon (Uilenspiegel). Bevatten soms ook raadsels, spreekwoorden en dergelijke (Bibelebontse berg, p. 73, 100)

          RT humoristische verhalen

          schelmenverhalen

KLUWERPRIJZEN

          BT bekroningen

knieboeken

          SN boeken speciaal ontworpen voor gebruik in groepsverband met kleuters, met plaatjes voor kinderen, tekst voor de verteller

USE reuzenboeken

KNIPBOEKEN

          SN boeken waarin delen uitgeknipt (en soms gevouwen) kunnen worden

BT activiteitboeken

KNIPKUNST-BOEKEN

          SN boeken met bladen met uitknipfiguren

          RT plakalbums

          plakboeken

          schimmenspelboeken

KNIPSELALBUMS

          SN albums, schriften e.d. met daarin door lezers uitgeknipte afleveringen van feuilletons, strips en dergelijke

BT variatie in bindwijze / formaat

knutselboeken

          USE instructieve boeken

kogelboeken

SN boeken met een gat door het hele boek heen

USE gatenboeken

KOLOMSTRIPS

          SN verhalen die bestaan uit een reeks samenhangende tekeningen of foto's, waarbij de tekst in blokken onder de platen is gedrukt

          BT stripverhalen

KOLONIALE VERHALEN

          SN verhalen over verovering en bestuur van, en het leven in de kolonieën. Verder toegankelijk te maken met trefwoorden voor tijd, plaats en personen

          NT Congoverhalen

          Indische verhalen

          BT verhalen over niet-westerse culturen en volken

          RT migrantenverhalen

          ontdekkingsreisverhalen

          Zuidafrikaanse verhalen

KOOKBOEKEN

          BT instructieve boeken

KOSTSCHOOLVERHALEN

          BT schoolverhalen

          RT pensionverhalen

KUBUSBOEKEN

          SN prentenboeken van dik karton, die de vorm van een kubus hebben

          BT prentenboeken

      variatie in bindwijze / formaat

          RT peuterboeken

kultuurkameruitgaven

          USE k-nummeruitgaven

KUNSTENAARSBOEKEN children’s books by adult artists

          SN boeken gemaakt door professionele beeldende kunstenaars of kunstenaars uit andere disciplines, in kleine oplage of gesubsidieerd uitgegeven, soms in eigen beheer. Kunstenaars die zich hebben toegelegd op het maken van kinderboeken, zoals Ted van Lieshout en Joke van Leeuwen, vallen hier niet onder

RT kunstzinnige uitgaven

kunstsprookjes

          USE cultuursprookjes

KUNSTZINNIGE UITGAVEN

          SN uitgaven met bijzondere typografie, lay-out en/of illustraties, afwijkend van het gangbare of vernieuwend in de tijd van publicatie, bijvoorbeeld wat betreft vormgeving, kleurgebruik, perspectief of illustratietechniek. Meestal betreft het uitgaven met een beperkte oplage, of met subsidie of sponsorgeld uitgegeven publicaties. In annotatie reden toekenning omschrijven

RT kunstenaarsboeken

KWAJONGENSVERHALEN

          SN verhalen over jongens die streken uithalen, maar geen slechte inborst hebben

          BT jongensboeken

          RT schelmenverhalen

leerboeken

          USE schoolboeken

LEESBEVORDERINGSMATERIALEN (AVM)

          RT boekpromotieprogramma's

LEESMETHODEN readers

          SN boeken bedoeld om technisch lezen te oefenen, oplopend in moeilijkheidsgraad

NT eerste leesboeken

RT rebusboeken

LEGENDEN

          SN eenvoudige verhalen met een godsdienstige strekking (over een heilige, een mirakel of relikwie)

          BT godsdienstige verhalen

          volksverhalen

LEGPUZZELBOEKEN jigsawbooks

SN boeken met legpuzzels in de pagina’s verwerkt

BT activiteitboeken

RT puzzels

LEGSPELLEN

SN uitgaven die bestaan uit een omslag / cassette / foudraal met losse platen die in

      een vastgestelde of willekeurige volgorde neergelegd kunnen worden

BT boeken met losse onderdelen

BT spellen

LEPORELLO'S

          SN boeken, waarvan de bladen uit één lange, zigzag gevouwen strook bestaan

UF harmonicaboeken

UF panoramaboeken

BT variatie in bindwijze / formaat

LESPAKKETTEN (AVM)

          SN voor gebruik op school of in groepen gemaakt materiaal, bevat naast inleidingen op video of band vaak docentenhandleidingen en werkbladen e.d. voor leerlingen

letterkonsten

          USE letterkunst-boeken

LETTERKUNST-BOEKEN

          SN schoolboeken met spellen, lezen, grammatica, verklaring van moeilijke woorden, iets over schrijven, soms ook over rekenen (Booy)

          UF letterkonsten

          BT schoolboeken

          RT schrijfboeken

LEUGENVERHALEN

          SN aaneenschakeling van leugens, tot een verhaal verwerkt

UF münchhausiaden

BT fantasieverhalen

levend-speelgoedverhalen

          USE speelgoedverhalen

levensbeschrijvingen

          USE biografische verhalen

LIBRETTO’S

SN teksten van opera’s, operettes of musicals

RT muziekwerken

RT muziekprentenboeken

RT bladmuziekbundels

RT liedjesbundels

LIBRIS WOUTERTJE PIETERSEPRIJZEN

SN in 1998 voortgezet als Woutertje Pieterseprijzen

          BT bekroningen

LIEDJESBUNDELS

          SN liedjes, evt. met notenschrift t.b.v. zang. Gebruik voor bundels met piano-begeleiding e.d.: genre bladmuziekbundels

          UF muziekboeken

                      zangboeken

          BT gedichtenbundels

          RT bakerrijmen

bladmuziekbundels

libretto’s

          muziekprentenboeken

          psalmboeken

LIEFDESVERHALEN

          RT jeugdromans

                      meisjesboeken

linnen boeken

          USE stofboeken

lofzangen

          USE gelegenheidsuitgaven

LUILEKKERLANDVERHALEN

          BT volksverhalen

MAATSCHAPPIJKRITISCHE VERHALEN

          SN verhalen die in de tijd waarin ze geschreven werden/worden tot doel hadden/hebben maatschappelijke wantoestanden aan de kaak te stellen, waarbij het boek bedoeld is als middel in de strijd om veranderingen te bewerkstelligen. In annotatie omschrijven. In andere gevallen alleen het trefwoord ‘maatschappelijke problemen’ of ‘maatschappijkritiek’ toekennen

          NT parabels

          slavernijverhalen

          RT anti-autoritaire verhalen

          antimilitaristische verhalen

MAGIC-EYE BOEKEN

          SN boeken waarin zonder hulpmiddelen een 3e dimensie te zien is op de platte pagina (stereoscopie)

BT optische illusieboeken

 

 

 

MAGNEETBOEKEN

          SN boeken waar een magneet is ingebouwd waardoor wijzers verspringen, of een deel van de pagina of omslag is magnetisch waarop woordjes gelegd kunnen worden, of het is een carousselboek met voor en achter magneten zodat ze samenklikken.

BT activiteitboeken

MAKKELIJK-LEZEN-BOEKEN

          SN boeken die speciaal geschreven of bewerkt zijn ten behoeve van kinderen met leesproblemen. Inhoudelijk bedoeld voor een bepaalde leeftijd, leestechnisch aangepast

          RT meeleescassettes

manierlijke zeden

          SN boeken over goede manieren (Booy)

          USE etiquetteboeken

MARY ZELDENRUSTPRIJZEN

          BT bekroningen

materieboeken

          SN schoolboeken tot begin 19e eeuw met zedelessen, spel- en leesoefeningen, briefvoorbeelden, wissels en contracten, titulatuur, stichtelijke rijmpjes (E. Booy)

          USE schoolboeken

MATHILDA-PRIJZEN

          BT bekroningen

MEELEESCASSETTES (AVM)

          SN gesproken boeken op cassette, voorgelezen met langzame dictie waarbij een teken wordt gegeven wanneer de pagina moet worden omgeslagen, bedoeld voor kinderen met leesproblemen

          BT gesproken boeken

          geluidscassettes

          RT makkelijk-lezen-boeken

MEERKEUZEVERHALEN

          SN verhalen waarin de lezer een keuze kan maken uit verschillende trajecten waarlangs hij verder kan lezen

          UF keuzeverhalen

MEERTALIGE BOEKEN

          NT tweetalige boeken

RT anderstalige boeken (in Nederland uitgegeven)

RT uitgaven in minderheidstalen

MEISJESBOEKEN

          SN verhalen waarin een meisje altijd de hoofdrol speelt, en die voornamelijk door meisjes worden gelezen

          UF bakvisboeken

paardenverhalen

          NT balletverhalen

          RT jeugdromans

          liefdesverhalen

MENGELWERKEN

          SN bevatten verhalen, geschiedenissen, raadsels, versjes, sommen enzovoorts. Ook te gebruiken voor hedendaagse 'bundels met gemengde inhoud'. (Boeken met verhalen en gedichten geve men 2 genre-aanduidingen: verhalenbundels en gedichtenbundels)

          UF vakantieboeken

          winterboeken

          RT almanakken

bloemlezingen

doeboeken

          gedichtenbundels

          tijdschriften

          verhalenbundels

MIDDELEEUWSE VERHALEN

          SN verhalen die in de Middeleeuwen ontstaan zijn. Verhalen die zich in de Middeleeuwen afspelen, horen bij de historische verhalen, en kunnen met een trefwoord verder toegankelijk worden gemaakt

          RT ridderverhalen

          volksboeken

MIGRANTENVERHALEN

          SN verhalen over problemen van emigranten en immigranten

          UF emigrantenverhalen

          immigrantenverhalen

          RT koloniale verhalen

          pioniersverhalen

          verhalen over niet-westerse culturen en volken

minderheidstaaluitgaven:

USE uitgaven in minderheidstalen

MINIATUURBOEKEN miniatures

          SN boeken met een hoogte van maximaal 76 mm. (3 inch), maar van normale hoogte/breedte verhouding

BT variatie in bindwijze / formaat

RT minibiliotheken

MINIBIBLIOTHEKEN

          SN verzameling min of meer kleine boekjes met bijbehorende band, cassette of een opbergobject in de vorm van een auto, een kast, een huis e.d.

BT variatie in bindwijze / formaat

RT miniatuurboeken

RT objectbanden

MISDAADVERHALEN

          SN verhalen over misdaden, zoals gijzelingen, ontvoeringen, misdaden m.b.t. het milieu e.d. 'Een misdaadverhaal vertelt de geschiedenis van een misdrijf, en een detectiveverhaal de oplossing van een misdrijf'. (LzL. herfst 1993)

UF thrillers

          RT avonturenverhalen

          detectiveverhalen

          roversverhalen

          smokkelverhalen

          spionageverhalen

MISSIEVERHALEN

          SN verhalen die zich afspelen in een ver land, alwaar een missionaris het rooms-katholieke geloof tracht te verspreiden onder de heidenen

          BT rooms-katholieke verhalen

          verhalen over niet-westerse culturen en volken

          RT bekeringsverhalen

          zendingsverhalen

moeder de gans-verhalen

                  USE sprookjes

MOIRÉ-BOEKEN internationale term

          SN boeken met prenten die plastic met streepjes erop bevatten. Door een plaat er achter langs te halen, geeft het een suggestie van beweging. (jaren ’30 en ’40)

BT optische illusieboeken

MOPPENBOEKEN

      SN verzamelingen min of meer humoristische anecdoten en raadsels

münchhausiaden

          USE leugenverhalen

musicals

          USE muziekwerken

muziekboeken

          USE bladmuziekbundels

          liedjesbundels

          muziekprentenboeken

MUZIEKPRENTENBOEKEN

          SN prentenboeken met tekst en muzieknotatie

          UF muziekboeken

          BT bladmuziekbundels

          prentenboeken

RT libretto’s

          liedjesbundels

MUZIEKWERKEN (AVM)

          UF musicals

opera's

RT libretto’s

MYTHEN

          SN verhalen over goden en halfgoden en op goden gelijkende helden, zoals die in alle culturen voorkomen (Lexicon)

          UF godenverhalen

          BT volksverhalen

          RT aetiologische verhalen

          antieke verhalen

          fantasy verhalen

          sprookjes

nanzi-verhalen

          USE anansi-verhalen

NASLAGWERKEN

          NT atlassen >

          encyclopedieën

          woordenboeken

          BT informatieve boeken

NATIONAAL-SOCIALISTISCHE VERHALEN

          SN verhalen waarin de nationaal-socialistische gedachte (1920 - 1945) gepropageerd wordt

          BT fascistische verhalen

          RT clandestiene boeken

          illegale boeken

          k-nummeruitgaven

Nederlands-Indische verhalen

          USE Indische verhalen

NEDERLANDSE ILLUSTRATOREN CLUBPRIJZEN

          SN categorie boeken

                  BT bekroningen

NEDERLANDSE KINDERJURYPRIJZEN

          BT bekroningen

NEDERLANDSTALIGE BOEKEN (IN HET BUITENLAND UITGEGEVEN)

          SN met uitzondering van België, de Antillen, Suriname, Nederlands Oost-Indië en Indonesië

          RT anderstalige boeken (in Nederland uitgegeven)

NEGERVERHALEN black interest

          SN met 'negerverhalen' wordt hier bedoeld: niet-realistische verhalen waarin zwarte mensen vanuit een westerse visie in een min of meer gefantaseerde omgeving worden beschreven. Ze worden weergegeven met stereotype uiterlijke kenmerken en gedragingen. Het hoogtepunt van deze uitgaven lag in de jaren 1930-'50 (Felix de Rooy, St. Negerofilia). Realistische verhalen over zwarte mensen ontsluiten met trefwoorden voor bevolkingsgroep, land of werelddeel

Neurenberger prentenboeken

          SN prentenboeken waarin de afbeeldingen het speelgoed weergeven zoals dat in Neurenberg werd gemaakt, poppetjes, bomen, hekjes, huizen met standaardjes. In annotatie de term Neurenberger speelgoed aangeven

USE prentenboeken

USE speelgoedverhalen

NIENKE VAN HICHTUMPRIJZEN

          BT bekroningen

nieuwjaarsbrieven

          USE gelegenheidsgedichten

           

           

NONSENSGEDICHTEN

          SN versjes met een opzettelijk absurde (nonsensicale) strekking

          BT gedichtenbundels

          RT absurdistische verhalen

          humoristische verhalen

OBJECTBANDEN

          SN boeken waarvan de band lijkt op een voorwerp, bijvoorbeeld op een hamburger, een pizzadoos met daarin boeken in de vorm van pizzapunten, een stuk kaas

BT variatie in bindwijze / formaat

RT minibibliotheken

OGENBOEKEN moveable eyes

          SN boeken waarbij op de binnenkant van het achterplat twee ‘ogen’ zijn bevestigd die door gaten in alle pagina’s (en het voorplat) zichtbaar zijn. De bolletjes in de ogen zijn (soms) beweegbaar

BT vensterboeken

OMGEKEERDE-WERELDVERHALEN

          SN verhalen waarin een voorstelling wordt gegeven van een 'wereld van louter tegendelen' (Arie van den Berg)

          UF verkeerde-wereldverhalen

omnibussen

          USE verhalenbundels

ONTDEKKINGSREISVERHALEN

          SN verder te ontsluiten met trefwoorden voor tijd, land of werelddeel, en personen

          BT historische verhalen

          reisverhalen

          verhalen over niet-westerse culturen en volken

          RT koloniale verhalen

          zeeverhalen

OORLOGSVERHALEN

          SN Met trefwoorden voor tijd, plaats of land en personen verder toegankelijk te maken

          RT antimilitaristische verhalen

          avonturenverhalen

          historische verhalen

opera's

          USE muziekwerken

OPLICHTENDE BOEKEN glow in the dark books

          SN boeken met prenten die oplichten in het donker nadat zet onder de lamp zijn gehouden

BT variatie in materiaal

OPTISCHE ILLUSIEBOEKEN

BT bijzondere boekvormen

NT anaglyfen

NT anamorfoseboeken

NT coptografische prentboeken

NT duimboeken

NT goochelaarsboeken

NT hologrammenboeken

NT magic-eye-boeken

NT moiré-boeken

NT stereoscopische platenboeken

NT topsy-turvy’s

NT transparante prentboeken

OPZETBOEKEN

          SN boeken waarin delen van de illustratie zijn uitgesneden en uitgeklapt kunnen worden, vaak met standaardjes erachter, of boeken met onderdelen die je moet uitdrukken en op moet stellen bij het boek, deze kunnen ook weer terug gedrukt worden. Geeft een tableau van rechtopstaande figuren

BT driedimensionale boeken

OUDEJAARSVERHALEN

          BT feestverhalen

OVERLEVINGSVERHALEN

          SN verhalen waarin mensen in buitengewoon barre, natuurlijke omstandigheden moeten zien te overleven, en waarin sprake is van geestelijke groei (vrij naar E.G. Speare)

          BT avonturenverhalen

          RT robinsonades

paardenverhalen

          SN verhalen waarin meisjes met hun eigen paard (of pony) of met manegepaarden (of –pony’s) allerlei avonturen beleven. De meisjes zijn hoofdpersoon, de paarden of pony’s vervullen bijrollen. Gebruik genre meisjesboeken en trefwoord paarden

USE meisjesboeken

PAASVERHALEN

          BT christelijke verhalen

          feestverhalen

padvinderijverhalen

          USE scoutingverhalen

panoramaboeken

          SN term wordt soms gebruikt voor beweegbare boeken waarin door middel van uitspringende gedeelten van de voorstelling een landschap of iets dergelijks wordt getoond, voorzien van een voorgrond Wordt ook wel gebruikt voor leporello’s die een panorama van een stad e.d. laten zien

USE pop-up-boeken en/of leporello’s

PAPIEREN SPEELGOED

          SN hierbij materiaal dat een tussenvorm is tussen boek en speelgoed, zoals papieren poppenkasten, schimmenspeltheaters e.d.

BT activiteitboeken

PARABELS

          SN (fantasie)verhalen waarin op indirecte, symbolische wijze - in de vorm van gelijkenissen - politieke of maatschappelijke situaties worden gehekeld

          UF gelijkenissen

BT maatschappijkritische verhalen

RT satiren

PARAFERNALIA

          SN losse voorwerpen, speeltjes e.d. die bij boeken of andere media worden geleverd, geen essentieel onderdeel van het boek zijn, maar toegevoegd, zoals een balletschoentje. In annotatie omschrijven

BT boeken met losse onderdelen

PARODIEëN parodies

          SN nabootsing van een literair werk met de bedoeling het belachelijk te maken, of een tegengestelde boodschap over te brengen

          RT pseudo-kinderboeken

PASSIEBOEKEN

          SN bevatten een - vaak geïllustreerde - beschrijving van het lijden van Christus. Rond 1580 in gebruik op school (E. Booy)

          BT christelijke verhalen

          schoolboeken

          RT bijbelverhalen

pennekunst

          USE schrijfboeken

PENSIONVERHALEN

          SN realistische verhalen waarin een pension-situatie centraal staat, bijvoorbeeld over: Indische Nederlanders met verlof in 'Patria', mensen die een kosthuis/pension houden als broodwinning, mensen die in een kosthuis of pension wonen

          RT gezinsverhalen

          kostschoolverhalen

PEUTERBOEKEN

          SN boeken met zeer eenvoudige (beeld)verhalen, of met platen zonder onderling verband, bedoeld voor peuters

          BT prentenboeken

          RT aanwijsboeken

          kubusboeken

          peutermedia

PEUTERMEDIA (AVM)

          SN audiovisueel of speelleermateriaal, bedoeld voor peuters

          RT peuterboeken

          tekstloos materiaal

pictogrammenboeken

USE rebusboeken

piet de smeerpoets-verhalen

          USE smeerpoetsverhalen

           

           

           

           

           

           

PIETISTISCHE KINDEREXEMPELEN

          SN 17e en 18e eeuwse kinderboeken met een religieuze boodschap: levensbeschrijvingen van kinderen, compleet met naam, geboorte- en sterfdatum, waarbij de bekeringsgeschiedenis van het kind uit de doeken werd gedaan. Ook wel "sterfbeddenliteratuur" genaamd. Piëtisme: stroming in de gereformeerde kerk, ± 1679: "de Nadere Reformatie" (M. Heys)

          UF sterfbeddenliteratuur

          BT bekeringsverhalen

          biografische verhalen

          exempelboeken

PINKSTERVERHALEN

          BT christelijke verhalen

          feestverhalen

PIONIERSVERHALEN

          SN verhalen over mensen die eigenhandig een bestaan opbouwen in ontoegankelijke streken

          RT avonturenverhalen

          migrantenverhalen

          wild-westverhalen

piratenverhalen

          USE zeeroversverhalen

PLAATJESALBUMS Sammelbildalben

          SN boeken waarbij plaatjes los worden geleverd (soms als reclame bij een produkt) en die op aangegeven plaatsen tussen de tekst dienen te worden ingeplakt of ingeschoven

          UF plakplaatjesboeken

          RT plakalbums

          plakboeken

                      reclame-uitgaven

PLAKALBUMS

          SN boeken, bestaande uit een aantal (bijv. gelithografeerde) platen met voorgedrukte witte plekken erop, of een leeg landschap, waar uitgeknipte delen uit een andere plaat op logische plekken kunnen worden opgeplakt. Deze albums werden door uitgevers op de markt gebracht

RT knipkunst-boeken

plaatjesalbums

BT activiteitboeken

PLAKBOEKEN scrapbooks

          SN boeken met bladen van wit of gekleurd papier waarin men speciaal hiervoor gedrukte kleinere of grotere prenten, uitgeknipte prenten, plakplaatjes of zelf gemaakte tekeningen e.d. heeft geplakt. In gebruik vanaf 1825. Elk plakboek is uniek. Een veel gebruikte buitenlandse term is 'scrapbooks'. (zie P.J. Buijnsters in 'Antiek' sept. 1996)

          UF scrapbooks

          BT egodocumenten

          unicaten

          RT knipkunstboeken

          plaatjesalbums

plakplaatjesboeken

          USE plaatjesalbums

PLANO-DRUKVELLEN

          SN ongesneden bedrukte planovellen als proef van de drukker

BT boekproductiemateriaal

plastic boeken

USE stofboeken

PLATENATLASSEN

          SN verzamelingen van prenten, portretten, tekeningen, die betrekking hebben op (de geschiedenis van) een stad, een streek of een land

          BT informatieve boeken

          RT bijbelatlassen

POëZIE-ALBUMS

          BT egodocumenten

          gedichtenbundels

          RT albumversjes

poëzie-albumversjes

          USE albumversjes

poëziebundels

      USE gedichtenbundels

POP-UP-BOEKEN pop-up books

          SN boeken met prenten die meestal door openvouwen van de bladen een ruimtelijke vorm aannemen. Drie-dimensionaal. Hierbij soms ook gebruik van lintjes of strips om tot een driedimensionale vorm te komen

UF flapuitboeken

UF klapuitboeken

UF panoramaboeken

BT driedimensionale boeken

POPPENKASTSPELEN

          SN teksten ten behoeve van poppenkastspel

          RT jan-klaassenverhalen

POPPENVERHALEN doll books

          SN verhalen waarin menselijke eigenschappen worden toegeschreven aan poppen

          BT speelgoedverhalen

PORTE-BRISÉ BOEKEN

          SN boeken waarbij links en rechts van het achterplat twee ruggen zijn gemaakt, en waarbij de bladzijden vanuit het midden openslaan

BT variatie in bindwijze / formaat

POSTERS

          SN hierbij losse posters of een verzameling posters die als één geheel in een map of cassette of als boekvorm worden uitgegeven.

      UF affiches

BT variatie in bindwijze / formaat / paginagrootte

PREKEN

          BT christelijke verhalen

PRENTEN Catchpennyprints / imagerie populaire / Bilderbogen

          SN hierbij materiaal dat uit losse, met afbeeldingen bedrukte vellen bestaat

          UF centsprenten

          kinderprenten

          volksprenten

PRENTENBOEKEN picturebooks / Bilderbücher

          SN boeken waarin de afbeeldingen een grotere of even grote rol spelen als de tekst

UF Neurenberger prentenboeken

          prentvertellingen

          NT aanwijsboeken

babyboeken

fabrieksprentenboeken

figurenboeken

      kleurboeken

          kubusboeken

          muziekprentenboeken

          peuterboeken

          tekstloze prentenboeken

          telboeken

          zoekplatenboeken

          RT fotoboeken

prentvertellingen

          USE prentenboeken

PRIJSBANDEN

          SN vanaf de 16e eeuw werden boeken gegeven als beloning voor goede schoolprestaties. In de 17e en 18e eeuw zijn deze herkenbaar aan hun uiterlijk: meestal in leer of perkament gebonden, waarin met een stempel op voor- en achterplat het stadswapen is aangebracht. Ook in de 19e eeuw waren nog speciale banden in gebruik. (Alleen toe te kennen bij speciale banden)

          RT prijsboeken

PRIJSBOEKEN

          SN boeken die als beloning voor goede prestaties ten geschenke werden gegeven aan leerlingen, en voorzien zijn van een ingeplakte prijsoorkonde, of een handgeschreven opdracht. Ze hebben geen speciale band

          RT prijsbanden

prijzen

          USE bekroningen

PROTESTANTS-CHRISTELIJKE VERHALEN

          SN verhalen uit protestants-christelijke kring met een duidelijke christelijke strekking, moraal of sfeer

          NT zendingsverhalen

          zondagsschoolboekjes

          BT christelijke verhalen

prozaromans

          USE volksboeken

PSALMBOEKEN

          BT christelijke verhalen

                      RT liedjesbundels

PSEUDO-KINDERBOEKEN

          SN ogenschijnlijke kinderboeken, die stellig nooit kinderboeken geweest zijn. Ze zijn satirisch van aard, hebben dikwijls de vorm van een parodie. Geliefde procedé's: het abecedarium, de catechismus en de tieranny (Bibelebontse berg) RT parodieën

PUZZELBOEKEN

          SN boeken met (lastige) opgaven die men als tijdverdrijf, als spel, tracht op te lossen

          RT puzzels

          raadselboeken

          spelletjesboeken

PUZZELS puzzles

          SN hierbij materialen zoals legpuzzels en dergelijke

          RT puzzelboeken

                      spelletjesboeken

QUEESTEN

          SN verhalen waarin een avontuurlijke reis voorkomt, tijdens welke de hoofdpersoon proeven af moet leggen, en daardoor een karakterontwikkeling doormaakt

          RT reisverhalen

RAADSELBOEKEN

          SN boeken met vragen, waarop men als tijdverdrijf, als spel, een antwoord moet geven

          RT puzzelboeken

                      spelletjesboeken

RAAMVERTELLINGEN

          SN verhalen die als kader één of meer verhalen omsluiten

          NT droomverhalen

          RT verhalenbundels

RADIOBOEKEN

          SN boeken, gebaseerd op radio-programma's

          RT televisieboeken

          RT filmboeken

REBUSBOEKEN

          SN boeken waarin een aantal woorden door plaatjes of stickers zijn vervangen

UF pictogrammenboeken

RT leesmethoden

      zoekplatenboeken

RECLAME-UITGAVEN Reklame Bücher

          SN werken door (of in opdracht van) bedrijven uitgegeven, ter vergroting van de naamsbekendheid van het bedrijf of van hun produkt(en)

          RT plaatjesalbums

REGISTERBOEKEN die-cut heads

          SN boeken waarbij aan een der zijden trapsgewijs stukken uit de band en/of de pagina’s zijn gesneden

BT variatie in bindwijze / formaat

REISGIDSEN

          SN hierbij feitelijke informatie, bedoeld om de lezer op een reis voor te bereiden. Verder toegankelijk te maken met trefwoorden

          BT informatieve boeken

          RT reisverhalen

REISJOURNALEN

          SN verslagen waarin van dag tot dag een reis wordt beschreven. Verder toegankelijk te maken met trefwoorden

          RT dagboeken

          reisverhalen

REISVERHALEN

          SN verhalen over reizen. Verder toegankelijk te maken met trefwoorden

          NT imaginaire reisverhalen

          ontdekkingsreisverhalen

          tijdreisverhalen

          BT avonturenverhalen

          RT queesten

          reisgidsen

          reisjournalen

          robinsonades

REKENBOEKEN

          BT instructieve boeken

          schoolboeken

religieuze verhalen

          USE godsdienstige verhalen

REPETEERVERHALEN

          SN (volks)verhalen waarin bepaalde elementen steeds herhaald worden

          RT kettingverhalen

          stapelverhalen

          volksverhalen

REUZENBOEKEN

          SN groter dan 40 cm. Ook voor boeken speciaal ontworpen voor gebruik in groepsverband met kleuters, met plaatjes voor kinderen, tekst voor de verteller

UF knieboeken

BT variatie in bindwijze / formaat

RIDDERVERHALEN

          NT arthurverhalen

          BT avonturenverhalen

          RT middeleeuwse verhalen

RIJMVERTELLINGEN

          UF berijmde verhalen

          RT gedichtenbundels

ROBINSONADES

          SN navolgingen van het klassieke verhaal van Daniel Defoe, Robinson Crusoe (1719) met als kern: de mens of enkele mensen die in een afgesloten gebied of op een onbewoond eiland terechtkomen en zich daar met een minimum aan hulpmiddelen, maar door eigen vindingrijkheid, moeten zien te redden, tot ze uit hun isolement bevrijd worden (Lexicon). Bewerkingen van het oorspronkelijke verhaal waarbij de hoofdpersoon nog Robinson Crusoë heet vallen hier niet onder, maar zijn terug te vinden via de auteurs Defoe en Campe, en de uniforme titelvariant 'Robinson Crusoë'

          BT avonturenverhalen

          RT overlevingsverhalen

          reisverhalen

RODE VUISTPRIJZEN

          BT bekroningen

ROLPRENTEN

          SN uitgaven waarbij de opeenvolgende afbeeldingen en/of tekstblokken niet op afzonderlijke pagina’s of op één prent zijn gedrukt, maar achter elkaar op een lange strook papier die kan worden opgerold

BT variatie in bindwijze / formaat

rondzetboeken

USE carrouselboeken

ROOMS-KATHOLIEKE VERHALEN

          UF katholieke verhalen

          NT eerste-communieboeken

          heiligenlevens

          missieverhalen

          BT christelijke verhalen

ROTTERDAMSE KINDERJURYPRIJZEN

          BT bekroningen

ROVERSVERHALEN

          NT zeeroversverhalen

          RT misdaadverhalen

SAGEN

          SN overgeleverde volksverhalen met een historische kern, waarvan de inhoud aan tijd en plaats gebonden is, en die op een realistische manier worden verteld

          NT arthurverhalen

          BT volksverhalen

                  RT sprookjes

SAMENSPRAKEN

          SN boeken in dialoogvorm

          RT toneelstukken

          vraag- en antwoordboeken

           

           

           

SATIREN

          SN verhalen die gekenmerkt worden door een vertekenende of karikaturale voorstellingswijze, waarbij de disproportie tussen voorstelling en feitelijkheid lachwekkend werkt. Het gaat niet louter om een komisch effect, maar om kritiek uitbrengen en beleren

RT parabels

SCHELMENVERHALEN

          SN verhalen waarin de hoofdpersoon een schelm is, dat wil zeggen iemand van ongeregelde en avontuurlijke levenswijze

          BT avonturenverhalen

          RT humoristische verhalen

          kluchtboeken

          kwajongensverhalen

scheppingsverhalen

          USE aetiologische verhalen

SCHIMMENSPELBOEKEN

          SN boeken met daarin afbeeldingen ten behoeve van de vertoning van schaduwbeelden. Bij vertoning is een wit vlak met zwarte silhouetfiguren zichtbaar

BT activiteitboeken

RT knipkunst-boeken

RT coptografische prentboeken

SCHOOLBOEKEN

          SN hierin worden elementen van een wetenschappelijke discipline didactisch zó vertaald, dat deze elementen (-) door leerlingen geleerd kunnen worden, èn aan het einde van een cursus getoetst kunnen worden (Lexicon-Inf. boeken)

          SN hierbij boeken die uitsluitend bestemd zijn voor gebruik in de school en in andere vormen van onderwijs, bijvoorbeeld met vragen en invuloefeningen

          Verdere ontsluiting met trefwoorden, bijv. voor de vakken

          UF leerboeken

          materieboeken

          schriftuurlijke schoolboeken

          NT abecedaria

          evangelieboeken

          letterkunst-boeken

          passieboeken

          rekenboeken

          schrijfboeken

                      spiegel der jeugd

          titelboeken

      trap der jeugd

          zendbrieven

          RT informatieve boeken

          instructieve boeken

SCHOOLVERHALEN

          NT kostschoolverhalen

schoonschrijfboeken

          USE schrijfboeken

schriftuurlijke schoolboeken

          SN schoolboeken met bijbelteksten

          USE bijbelverhalen

          schoolboeken

SCHRIJFBOEKEN

          SN (school)boeken met voorbeelden van letters en woorden om na te schrijven (E. Booy). De oudst bekende is van 1514

          UF pennekunst

          schoonschrijfboeken

          typografische schrijfboeken

          BT instructieve boeken

          schoolboeken

          RT letterkunst-boeken

schrijfmodellenboeken

          USE zendbrieven

SCHUIFPRENTBOEKEN

          SN boeken met prenten waarop onder een open gedeelte van een blad, door het schuiven van een strook steeds een andere afbeelding zichtbaar kan worden gemaakt

BT beweegbare boeken

SCIENCE FICTION

          SN avonturenverhalen die spelen in een toekomstige tijd en ruimte, waarin de nadruk ligt op verzonnen wetenschappelijke uitvindingen, interplanetair verkeer, buitenaardse wezens e.d.

          BT avonturenverhalen

          fantasieverhalen

          RT fantasyverhalen

          tijdreisverhalen

          toekomstverhalen

SCOUTINGVERHALEN

          SN verhalen over padvinderij en verkennerij, vanaf 1908 (jaar van uitgave van Baden Powell's eerste boek)

                          UF padvinderijverhalen

          verkennerijverhalen

          RT clubverhalen

          kampvuurverhalen

scrapbooks

          USE plakboeken

seizoensverhalen

          USE jaargetijdenverhalen

SIMKE KLOOSTERMANPRIJZEN

          BT bekroningen

SINT MAARTEN VERHALEN

          BT feestverhalen

           

SINTERKLAASVERHALEN

          BT feestverhalen

SLAVERNIJVERHALEN

          BT maatschappijkritische verhalen

SMEERPOETSVERHALEN

          SN (vrije) navolgingen van Heinrich Hoffmann's Struwwelpeter-boek, waarin een soms klein vergrijp op gruwelijke wijze wordt afgestraft, hetgeen een humoristisch effect teweeg kan brengen

          UF piet de smeerpoets-verhalen

          Struwwelpetriaden

          RT waarschuwingsverhalen

SMOKKELVERHALEN

          BT avonturenverhalen

          RT misdaadverhalen

SOCIALISTISCHE VERHALEN

          SN verhalen waarin het socialistische gedachtengoed expliciet naar voren komt, uitgegeven bijvoorbeeld in het begin van de 20e eeuw, en in de jaren '60 in samenhang met de anti-autoritaire beweging

          RT anti-autoritaire verhalen

speelboeken

          SN boeken die een tussenvorm zijn tussen speelgoed en boek

USE bijzondere boekvormen

SPEELFIGURENBOEKEN

          SN boeken met speelfiguren die in de afbeeldingen gebruikt worden

BT boeken met losse onderdelen

RT vingerspelboeken

SPEELFILMS (AVM)

          RT animatiefilms

          tekenfilms

SPEELGOEDVERHALEN

          SN verhalen waarin menselijke eigenschappen worden toegeschreven aan speelgoed

      UF levend-speelgoedverhalen

          Neurenberger prentenboeken

          NT poppenverhalen

          BT antropomorfistische verhalen

SPEELLEERMATERIALEN

          SN niet-boek-materialen bedoeld om spelenderwijs begrippen, taal- en/of rekenvaardigheden of sociale vaardigheden mee aan te leren

speldeboeken

          USE schoolboeken

           

           

           

SPELLEN games

          NT bordspelen

          NT legspellen

          RT spelletjesboeken

SPELLETJESBOEKEN

          SN boeken met ideeën voor spelletjes om binnen en buiten te spelen, en boeken die zelf spelletjes (invultekeningen e.d. ) bevatten

          NT toverboeken

          RT instructieve boeken

          kleurboeken

          puzzelboeken

          puzzels

          raadselboeken

          spellen

          zoekplatenboeken

speurdersverhalen

          USE detectiveverhalen

SPIEGEL DER JEUGD

          SN (school)boeken over geschiedenis, in gebruik vanaf 1600

          BT schoolboeken

          RT tierannyen

spinverhalen

          USE anansi-verhalen

SPIONAGEVERHALEN

          BT avonturenverhalen

          RT misdaadverhalen

SPOOKVERHALEN

          BT fantasieverhalen

          griezelverhalen

SPORTVERHALEN

          NT voetbalverhalen

SPREEKWOORDENBOEKEN

          RT woordenboeken

springversjes

          USE gedichtenbundels

SPROOKJES fairies

          SN verzamelbundels met cultuursprookjes en volkssprookjes

          UF moeder de gans-verhalen

          NT cultuursprookjes

          volkssprookjes

          RT fabels

          fantasieverhalen

          fantasy verhalen

          mythen

          sagen

                              sprookjesachtige verhalen

SPROOKJESACHTIGE VERHALEN

          SN verhalen waarin kabouters, heksen, reuzen of andere sprookjesfiguren de belangrijkste personages zijn, maar die verder niet de kenmerken van sprookjes vertonen (dit kunnen 'knusse' of moralistische verhalen, 'verwaterde' sprookjes zijn)

          NT kabouterverhalen

      BT fantasieverhalen

          RT fantasy verhalen

          sprookjes

STAD HASSELTPRIJZEN

BT bekroningen

STAPELVERHALEN

          SN (volks)verhalen waarin telkens één element wordt toegevoegd, en waarbij sprake is van een vergrotende trap: steeds meer, groter, langer enzovoorts

          RT kettingverhalen

          repeteerverhalen

          volksverhalen

sterboeken

USE carrouselboeken

STEREOSCOPISCHE PLATENBOEKEN

          SN boeken waarin elke plaat uit 2 foto’s bestaat die met enkele centimeters verschil zijn opgenomen. Met een speciale bril of kijker is dan een afbeelding met diepte te zien.

BT optische illusieboeken

sterfbeddenliteratuur

          USE piëtistische kinderexempelen

stichtelijke verhalen

          SN verhalen aan godsdienstige onderwerpen gewijd, met een nadrukkelijke lering

          USE christelijke verhalen

           

STICKERBOEKEN

          SN boeken waarbij (los) meegeleverde stickers op aangegeven plaatsen tussen de tekst dienen te worden geplakt. Moderne versie van plaatjesboeken met soms een leerelement

BT variatie in materiaal

RT plaatjesalbums

RT speelleermaterialen

STOFBOEKEN books on linen - cloth-art books - ragbooks

          SN boeken waarin tekst en illustraties zijn niet gedrukt op papier, maar op katoen, linnen, plastic of iets dergelijks, of boeken met prenten waarbij op delen van de afbeeldingen textiel is geplakt

UF linnen boeken

UF plastic boeken

BT variatie in materiaal

 

storiegoed

          SN afleggertjes van 16e eeuwse volksboeken of prozaromans (Buijnsters)

                                      USE volksboeken

STRIPVERHALEN comics – bandes dessinées - Bilderromane

          SN verhalen die bestaan uit een reeks samenhangende tekeningen of foto's, met of zonder tekst, in of buiten de afbeelding

          UF beeldverhalen

          NT ballonstrips

          bewerkingen in stripvorm

          kolomstrips

                          RT tekstloze prentenboeken

Struwwelpetriaden

          USE smeerpoetsverhalen

SURINAAMSE VERHALEN

          SN verhalen uit de Surinaamse cultuur. Verhalen die zich in Suriname afspelen ontsluiten via een trefwoord

          BT volksverhalen

          RT anansi-verhalen

TEKENBOEKEN

          SN hierbij boeken met methoden om te leren tekenen

          BT instructieve boeken

TEKENFILMS (AVM)

          RT animatiefilms

          speelfilms

TEKSTLOOS MATERIAAL (AVM)

          SN audiovisueel materiaal zonder gesproken of ondertitelde tekst

          RT babymedia

          peutermedia

TEKSTLOZE PRENTENBOEKEN stories without words

          BT prentenboeken

          RT stripverhalen

TELBOEKEN counting books

          UF getallenboeken

          BT instructieve boeken

          prentenboeken

          RT abc-boeken

TELEVISIEBOEKEN

          SN boeken, gebaseerd op televisie-programma's

          RT filmboeken

          radioboeken

TESTAMENTEN

          SN literaire genre in 16e en 17e eeuw; als zedelijk-religieuze opvoedingslectuur voor de jeugd bedoeld. Vaak "uyterste wille" genoemd (Bibelebontse berg, p. 150, 152)

          BT egodocumenten

THEATERBOEKEN

SN het boek zelf vormt een theater

BT driedimensionale boeken

THERAPEUTISCHE VERHALEN

          SN verhalen waarbij duidelijk staat aangegeven dat ze therapeutisch bedoeld zijn en alleen bruikbaar onder begeleiding. Bevat eventueel verwijzingen naar hulpinstanties

thrillers

USE misdaadverhalen

tienerverhalen

          USE jeugdromans

TIERANNYEN

          SN historische verhalen met beschrijvingen van door overheersers gepleegde gruwelen

          UF tirannyen

          tyrannyen

          BT historische verhalen

          RT spiegel der jeugd

TIJDREISVERHALEN

          SN verhalen waarin reizen naar de toekomst of naar het verleden plaatsvinden

          BT fantasieverhalen

          reisverhalen

          RT fantasy verhalen

          historische verhalen

          science fiction

          toekomstverhalen

TIJDSCHRIFTEN

          SN gedrukte werken met gevarieerde inhoud, die op van te voren vastgestelde tijden verschijnen, in een vast aantal afleveringen per jaar, waarbij het abonneebestand en het abonnementsgeld voor een jaar vaststaat; in vele gevallen was een tijdschrift ook los verkrijgbaar. (Rietveld)

          RT mengelwerken

tirannyen

          USE tierannyen

TITELBOEKEN

          SN schoolboeken over titulatuur (Booy)

          BT schoolboeken

TOEKOMSTVERHALEN

          SN verhalen, spelend in de toekomst, waarbij de nadruk meer ligt op contacten tussen mensen en eventuele andere wezens, en niet op technische vindingen

          UF utopische verhalen

          BT avonturenverhalen

          fantasieverhalen

          RT fantasy verhalen

          science fiction

          tijdreisverhalen

TONEELSTUKKEN plays

          SN ook te gebruiken in combinatie met andere genres, of met trefwoorden

          RT samenspraken

TOPSY-TURVY’S upside down books /Drehbild

SN boeken met afbeeldingen die 180 graden gedraaid een andere afbeelding geven

BT optische illusieboeken

toverboeken

USE duimboeken

waterverfboeken

TRALIEPRENTBOEKEN

          SN boeken met prenten waarop een deel van de afbeelding schuil gaat achter stroken (tralies). Dit deel kan tevoorschijn komen d.m.v. het horizontaal of verticaal bewegen van de afbeelding (waardoor het eerst getoonde achter de stroken verdwijnt) Er zijn twee afbeeldingen, in stroken afwisselend op één pagina gedrukt. Door afdekken van stroken van de ene afbeelding is de andere zichtbaar. Het tralievenster wordt verschoven, niet de afbeelding

BT beweegbare boeken

TRANSPARANTE PRENTBOEKEN

          SN boeken met prenten waarbij naast de onmiddellijk zichtbare voorstelling nog een aanvullende voorstelling tevoorschijn komt zodra men de prent tegen het licht houdt (Lust & Leering p. 412)

BT optische illusieboeken

TRAP DER JEUGD

          SN algemeen leer- en leesboek uit de 17e en 18e eeuw, bevattend: spellen, lezen, schrijven en rekenen, soms met vragen en/of stichtelijke rijmpjes. Het bestaat uit 12 trappen (hoofdstukken) die oplopen in moeilijkheid. De eerste 8 trappen gaan over spel- en leesonderwijs, de 9e over schrijven (Booy). In gebruik op scholen.

          Vervolg op Haneboeken (Wouters en Visser)

          BT schoolboeken

TREKPRENTBOEKEN pull-tabs / Streifenzug

          SN boeken met prenten waarop onderdelen d.m.v. trekstrips bewogen kunnen worden

BT beweegbare boeken

TRIBADEBOEKEN

          SN boeken met op de binnenkant van het achterplat een uitklapbaar hoofd (of meerdere hoofden) en benen

BT uitvouwbare boeken

TRIBOGRAFIEËN rubble books

          SN boeken waarbij tekst en/of illustraties verschijnen door potloodslijpsel of wrijven met of potlood

BT activiteitboeken

TWEETALIGE BOEKEN

          BT meertalige boeken

           

typografische schrijfboeken

          USE schrijfboeken

tyrannieën

          USE tierannyen

UITGAVEN IN MINDERHEIDSTALEN

          SN boeken die in verschillende talen in identieke vormgeving - meestal tegelijkertijd - zijn uitgegeven ten behoeve van multicultureel gebruik

UF minderheidstaaluitgaven

BT anderstalige boeken in Nederland uitgegeven

RT interculturele verhalen

meertalige boeken

UITKLAPPRENTBOEKEN Doppelfaltung

          SN boeken met flappen aan de pagina’s rechts, links, onder en boven die buiten het boek uitgeklapt kunnen worden en opeenvolgende scènes van een verhaal tonen. (Lust & Leering, p. 403 en 406)

BT uitvouwbare boeken

UITSCHUIFPRENTBOEKEN sliding pages

          SN boeken met pagina’s van vrij dik karton. Na opzijschuiven van de dikke kartonnen pagina is een plaatje op een binnenstuk te zien

BT uitvouwbare boeken

UITVOUWBARE BOEKEN

BT bijzondere boekvormen

NT beweegplatenboeken

NT drietrapsprentboeken

NT harlequinades

NT tribadeboeken

NT uitklapprentboeken

NT uitschuifprentboeken

NT uitvouwprentboeken

UITVOUWPRENTBOEKEN gatefold-books

          SN boeken waarbij de prent groter is dan de pagina van het boek en er opgevouwen in zit. Uit te vouwen tot A3 of afficheformaat of groter

BT uitvouwbare boeken

UNICATEN

          SN boeken die slechts in één exemplaar bestaan, waarvan geen afschriften gemaakt zijn

          NT plakboeken

          RT eigen-beheeruitgaven

utopische verhalen

          USE toekomstverhalen

vakantieboeken

          SN bundels met een gemengde inhoud, uitgegeven n.a.v. de vakantietijd

          USE mengelwerken

VAKANTIEVERHALEN

          UF kampeerverhalen

          RT kampvuurverhalen

VARIATIE IN BINDWIJZE / FORMAAT / PAGINAGROOTTE

BT bijzondere boekvormen

NT boekproductiemateriaal>

NT dummy’s

NT plano-drukvellen

NT combineerboeken

NT contourboeken

NT groeipaginaboeken

NT knipselalbums

NT kubusboeken

NT leporello’s

NT miniatuurboeken

NT minibibliotheken

NT objectbanden

NT porte-brisé boeken

NT posters

NT registerboeken

NT reuzenboeken

NT rolprenten

VARIATIE IN MATERIAAL

BT bijzondere boekvormen

NT aquariumboeken

NT doorkijkprentboeken

NT geurboeken

NT oplichtende boeken

NT stickerboeken

NT stofboeken

NT voelboeken

VENSTERBOEKEN > die-cutbooks / Fensterbilderbuch

          SN boeken waarin een deel van een afbeelding op een volgend blad of op het achterplat zichtbaar is via een uitsnijding of omvouwbaar gedeelte

BT gatenboeken

VENZ KINDERBOEKENPRIJZEN

          BT bekroningen

VERHALEN DOOR KINDEREN GESCHREVEN

          SN met kinderen wordt bedoeld de leeftijd tot circa 15 jaar

          UF kinderauteurs-verhalen

VERHALEN OVER NIET-WESTERSE CULTUREN EN VOLKEN

          SN realistische verhalen, die een beeld geven van niet-westerse culturen, en/of zich afspelen in niet-westerse gebieden. Verder toegankelijk te maken met trefwoorden voor land of plaats

          NT afrikaanse verhalen

                              boeddhistische verhalen

                          derde-wereldverhalen

          hindoeistische verhalen

                              indiaanse verhalen

          islamitische verhalen

          koloniale verhalen >

          missieverhalen

          ontdekkingsreisverhalen

          zendingsverhalen

          Zuidafrikaanse verhalen

                      RT joodse verhalen

                          migrantenverhalen

VERHALENBUNDELS

          SN bundels met verhalen, van één of meer auteurs, die afzonderlijk te lezen zijn. Hierbij niet: bundels (kleuter)verhalen van één auteur over dezelfde hoofdpersonen. Boeken met verhalen èn gedichten voorzien van twee genres: verhalenbundels en gedichtenbundels

          UF omnibussen

NT bedtijdverhalen

estafetteverhalen

          RT bloemlezingen

          mengelwerken

          raamvertellingen

verjaarsgedichten

          USE gelegenheidsgedichten

verkeerde-wereldverhalen

          USE omgekeerde-wereldverhalen

verkennerijverhalen

          USE scoutingverhalen

VERLATEN-KINDERENVERHALEN

          SN verhalen over kinderen die te vondeling zijn gelegd, in de steek gelaten, ontvoerd, gestolen, of wees geworden. (De term is ontleend aan: John Boswell. Overgeleverd aan vreemden : het verlaten van kinderen in de oudheid en de Middeleeuwen. Balans, 1990)

          UF vondelingenverhalen

          weeskinderenverhalen

          RT wegloopverhalen

versjes

          USE gedichtenbundels

VIDEO-CD'S

          SN materiaalsoort AVM

VIDEOCASSETTES

          SN materiaalsoort AVM

VINGERSPELBOEKEN fingerplaybooks – fingerpuppetbooks

          SN boeken met gaten waar je je vingers of de hele hand door moet steken, of boeken met een stoffen vingerpoppetje en gaten in de bladzijden ingebouwd in de pagina’s, of boeken met losse vingerpoppetjes die essentieel zijn voor het verhaal

BT gatenboeken

RT speelfigurenboeken

VLAAMSE GEMEENSCHAP-PRIJZEN

          BT bekroningen

          VLAAMSE KINDERJURYPRIJZEN

          BT bekroningen

VOELBOEKEN

          SN boeken met pagina’s die materialen bevatten die bevoeld kunnen worden zoals wol, bont, schuurpapier e.d. Hierbij ook boeken met reliëf in de platen

BT variatie in materiaal

RT brailleboeken

VOETBALVERHALEN

          BT sportverhalen

VOLKSBOEKEN chapbooks

          SN prozabewerkingen van middeleeuwse ridderromans

          UF blauwboeken

          prozaromans

          storiegoed

          RT middeleeuwse verhalen

volksprenten

          USE prenten

VOLKSSPROOKJES

          SN mondeling overgeleverde volksverhalen , die naar de inhoud worden gekenmerkt door hun ongebreidelde fantasie (kabouters, heksen, sprekende dieren en/of planten, toverij enz.), naar de vorm door een eenvoudige structuur (zinsbouw, compositie, karaktertekening). Ze zijn erg oud, en de auteurs zijn onbekend

          BT sprookjes

          volksverhalen

VOLKSVERHALEN folk tales

          SN verzamelnaam voor meestal mondeling overgeleverde 'volkse' verhaalgenres, zoals sprookjes, sagen, legenden, fabels, enzovoorts (Lexicon literaire termen)

          NT afrikaanse verhalen

          anansi-verhalen

          antilliaanse verhalen

          boeddhistische verhalen

          eskimoverhalen

          fabels

          hindoeistische verhalen

          hodjaverhalen

          islamitische verhalen

          joodse verhalen

          kantjilverhalen

          legenden

          luilekkerlandverhalen

          mythen

          sagen

          surinaamse verhalen

          volkssprookjes

          zigeunerverhalen

          RT kettingverhalen

          repeteerverhalen

          stapelverhalen

vondelingenverhalen

          USE verlaten-kinderenverhalen

voorbeeldboeken

          USE exempelboeken

voorschriftboeken

          SN vervanging van materieboekjes (E. Booy)

          USE schoolboeken

VRAAG- EN ANTWOORDBOEKEN

          SN overzichten van takken van wetenschap in vraag- en antwoordvorm. Godsdienstige werken in deze vorm bij 'Catechismussen'

          BT informatieve boeken

          RT catechismussen

          samenspraken

VRIENDENBOEKEN

          SN soort navolging van poesiealbums, met tekst, plaatjes en ruimte om vriend(inn)en gegevens te laten invullen

BT herinneringsalbums

WAARSCHUWINGSVERHALEN cautionary tales

          SN verhalen waarin het motief van 'bestraffing van verkeerd gedrag' domineert (T. Baudoin)

          RT smeerpoetsverhalen

WAGGELKOPBOEKEN

          SN boeken met beweegbare hoofden die op veren zijn geplakt

BT driedimensionale boeken

warenhuisboeken

USE fabrieksprentenboeken

WATERVERFBOEKEN

          SN boeken waarbij tekst en/of illustratie verschijnen door natmaken met penseel

UF toverboeken

BT activiteitboeken

BT kleurboeken

WEBSITEBOEKEN

SN boeken die gerelateerd zijn aan een website

weeskinderenverhalen

          USE verlaten-kinderenverhalen

WEGLOOPVERHALEN

          RT verlaten-kinderenverhalen

wiegeliedjes

      USE bakerrijmen

       

       

WILD-WESTVERHALEN

          NT cowboyverhalen

          indianenverhalen

          woudlopersverhalen

          BT historische verhalen

          RT pioniersverhalen

winterboeken

          SN bundels met een gemengde inhoud, uitgegeven n.a.v. de kerstvakantie

          USE mengelwerken

WISSELDRAAIPRENTBOEKEN circling pictures / revolving pictures / Drehscheibe / Sterndrehscheibe

          SN boeken met prenten waarin het verwisselen van een afbeelding (zie jaloezieboeken) gebeurt door het over elkaar heen draaien van in taartpunten gesneden afbeeldingen, soms met één snede in het blad.

BT beweegbare boeken

WOORDENBOEKEN

          BT naslagwerken

          RT spreekwoordenboeken

WOUDLOPERSVERHALEN

          SN in deze verhalen spelen blanken de hoofdrol. Ze trekken jagend en vechtend door de Noord-Amerikaanse wouden

          BT wild-westverhalen

          Jachtverhalen

WOUTERTJE PIETERSEPRIJZEN

          SN voortzetting IN 1998 van de Libris Woutertje Pieterseprijzen

          BT bekroningen

zangboeken

          USE liedjesbundels

ZEDEKUNDIGE VERHALEN moral tales / Moralische Erzählungen / contes moraux

          SN vertellingen, die een presentatie bevatten van deugdmodellen, die de jonge lezers een burgerlijk-verlichte gedragscode van algemeen-christelijke signatuur beogen in te prenten, uit de 18e en de eerste helft van de 19e eeuw (Bibelebontse berg, p. 205)

                      RT etiquetteboeken

                      exempelboeken

ZEEROVERSVERHALEN pirate stories

          UF piratenverhalen

          BT historische verhalen

          roversverhalen

          zeeverhalen

ZEEVERHALEN

          NT zeeroversverhalen

          RT ontdekkingsreisverhalen

           

           

ZENDBRIEVEN

          SN brievenboeken met voorbeelden, (Booy) eind 16e eeuw voor het eerst verschenen

          SN gedrukte verzameling van brieven over alle denkbare en ondenkbare onderwerpen, om aan meer gevorderde leerlingen te geven om te worden nageschreven (Pomes)

          UF brievenboeken

          schrijfmodellenboeken

          BT schoolboeken

          RT brieven

ZENDINGSVERHALEN

          SN verhalen die zich meestal afspelen in een ver land, alwaar een zendeling het protestantse geloof tracht te verspreiden

          BT protestants-christelijke verhalen

          verhalen over niet-westerse culturen en volken

          RT bekeringsverhalen

          missieverhalen

ZIGEUNERVERHALEN

          SN verhalen vanuit de zigeunercultuur. Verhalen waarin een beeld wordt gegeven van zigeuners (of 'heidens') ontsluiten met een trefwoord

          BT volksverhalen

          RT zwerversverhalen

ZILVEREN GRIFFELS

          BT bekroningen

ZILVEREN PENSELEN

          BT bekroningen

ZILVEREN ZOENEN

          BT bekroningen

zinnebeelden

          USE embleemboeken

ZOEKPLATENBOEKEN

          SN boeken waarin op de platen iets geraden of gezocht kan worden

          BT prentenboeken

          RT bijzondere boekvormen

          rebusboeken

          spelletjesboeken

ZONDAGSSCHOOLBOEKJES

          SN meestal goedkope boekjes met een evangeliserende strekking, speciaal geproduceerd voor de (kerst)uitdeling op de zondagsscholen

          BT protestants-christelijke verhalen

ZUIDAFRIKAANSE VERHALEN

          SN hierbij verhalen die zich in Zuid-Afrika afspelen vóór 1902 (toen de Boerenrepublieken hun zelfstandigheid verloren). Verhalen ná 1902 ontsluiten met trefwoord Zuid-Afrika

          BT verhalen over niet-westerse culturen en volken

          RT koloniale verhalen

ZWERVERSVERHALEN

          SN verhalen waarin de hoofdperso(o)n(en) een zwervend bestaan leiden, en al rondtrekkend proberen aan de kost te komen

          RT zigeunerverhalen

           

 

LIJST VAN GENRES TEN BEHOEVE VAN AUDIO-VISUEELMATERIAAL

Materiaalsoorten:

CD-I'S

CD-ROM'S

COMPACT-DISCS

COMPUTERCASSETTES

DIA'S

DVD-VIDEO’S

FILMS

GELUIDSCASSETTES

      NT meeleescassettes

GRAMMOFOONPLATEN

SPEELLEERMATERIALEN

VIDEO-CD'S

VIDEOCASSETTES

Andere genres

ANIMATIEFILMS

          SN films gemaakt d.m.v. manipulatie van voorwerpen e.d.

          RT speelfilms

          RT tekenfilms

BABYMEDIA

          SN audiovisueel of speelleermateriaal bedoeld voor baby's

          RT babyboeken

          tekstloos materiaal

BEWERKINGEN VAN JEUGDBOEKEN

          SN boeken bewerkt voor een ander medium; bijv. verfilmd op video

          NT gesproken boeken

BOEKPROMOTIEPROGRAMMA'S

          RT leesbevorderingsmaterialen

FILMBEWERKINGEN

          SN films bewerkt op een ander medium; bijv. liedjes uit een film op cd

GEBARENTAALMEDIA

          SN videobanden of films met gebarentaal erbij

GESPROKEN BOEKEN

                      NT meeleescassettes

          BT bewerkingen van jeugdboeken

HOORSPELEN

 

 

 

INTERCULTURELE MEDIA

          SN media waarin kennis gemaakt wordt met meerdere culturen. Deze verhalen hebben tot doel het stimuleren van wederzijds begrip

          RT interculturele verhalen

LEESBEVORDERINGSMATERIALEN

          RT boekpromotieprogramma's

LESPAKKETTEN

          SN voor gebruik op school of in groepen gemaakt materiaal, bevat naast inleidingen op video of band vaak docentenhandleidingen en werkbladen e.d. voor leerlingen

MEELEESCASSETTES

          SN gesproken boeken op cassette met bijbehorend leesboek, voorgelezen met langzame dictie en een teken wanneer de pagina moet worden omgeslagen

          BT gesproken boeken

          geluidscassettes

          RT makkelijk-lezen-boeken

musicals

          USE muziekwerken

MUZIEKWERKEN

          UF musicals

          opera's

opera's

          USE muziekwerken

PEUTERMEDIA

          RT peuterboeken

          tekstloos materiaal

SPEELFILMS

          RT animatiefilms

          tekenfilms

TEKENFILMS

          RT animatiefilms

          speelfilms

TEKSTLOOS MATERIAAL

          SN audiovisueel materiaal zonder gesproken of ondertitelde tekst

          RT babaymedia

          peutermedia

           

           

           

HIËRARCHISCH OVERZICHT VAN BIJZONDERE BOEKVORMEN

De termen die hier in hierarchische volgorde zijn opgenomen staan ook allemaal in het alfabetisch overzicht.

 

 

 

BIJZONDERE BOEKVORMEN

 

          SN boeken, die door vorm of formaat (opvallend) afwijken van de gebruikelijke boekvorm

UF speelboeken

NT activiteitboeken >

NT beweegbare boeken >

NT boeken met losse onderdelen >

NT driedimensionale boeken >

NT gatenboeken >

NT optische illusieboeken >

NT uitvouwbare boeken >

NT variatie in bindwijze / formaat / paginagrootte >

NT variatie in materiaal >

 

 

ACTIVITEITBOEKEN

BT bijzondere boekvormen

NT aankleedpoppenboeken

NT bouwplatenboeken

NT décalcomanieboeken

NT geluidsboeken

NT knipboeken

NT legpuzzelboeken

NT magneetboeken

NT papieren speelgoed

NT plakalbums

NT schimmenspelboeken

NT tribografieën

NT waterverfboeken

AANKLEEDPOPPENBOEKEN paperdoll-books /- puppet-books

          SN boeken met (uitknipbare) losse papieren kleertjes op losse papieren poppen of basisplaatjes

BT activiteitboeken

BOUWPLATENBOEKEN

          SN in boekvorm uitgegeven bouwplaten, meestal met een inleiding met aanwijzingen en een isbn

BT activiteitboeken

DÉCALCOMANIEBOEKEN

SN boeken waarin je plaatjes kunt afwrijven

BT activiteitboeken

GELUIDSBOEKEN speaking books

          SN boeken waarbij door middel van een mechanisch onderdeel of een chip of op andere wijze geluid kan worden gemaakt

BT activiteitboeken

KNIPBOEKEN

SN boeken waarin delen uitgeknipt (en soms gevouwen) kunnen worden

BT activiteitboeken

LEGPUZZELBOEKEN jigsawbooks

SN boeken met legpuzzels in de pagina’s verwerkt

BT activiteitboeken

RT puzzels

MAGNEETBOEKEN

          SN boeken waar een magneet is ingebouwd waardoor wijzers verspringen, of een deel van de pagina of omslag magnetisch is waarop woordjes gelegd kunnen worden, of het is een carousselboek met voor en achter magneten zodat ze samenklikken.

BT activiteitboeken

PAPIEREN SPEELGOED

SN hierbij materiaal dat een tussenvorm is tussen boek en speelgoed, zoals papieren

poppenkasten, schimmenspeltheaters e.d.

BT activiteitboeken

 

 

 

PLAKALBUMS

          SN boeken, bestaande uit een aantal (bijv. gelithografeerde) platen met voorgedrukte witte plekken erop, of een leeg landschap, waar uitgeknipte delen uit een andere plaat op logische plekken kunnen worden opgeplakt. Deze albums werden door uitgevers op de markt gebracht

RT knipkunst-boeken

plaatjesalbums

BT activiteitboeken

SCHIMMENSPELBOEKEN

          SN boeken met daarin afbeeldingen ten behoeve van de vertoning van schaduwbeelden. Bij vertoning is een wit vlak met zwarte silhouetfiguren zichtbaar

BT activiteitboeken

RT knipkunst-boeken

RT coptografische prentboeken

TRIBOGRAFIEËN rubble books

          SN boeken waarbij tekst en/of illustraties verschijnen door potloodslijpsel of wrijven met of potlood

BT activiteitboeken

WATERVERFBOEKEN

          SN boeken waarbij tekst en/of illustratie verschijnen door natmaken met penseel

BT activiteitboeken

BT kleurboeken

 

 

 

 

BEWEEGBARE BOEKEN moveable books

SN boeken met afbeeldingen die kunnen veranderen of bewegen

BT bijzondere boekvormen

NT draaischijfboeken

NT flapprentboeken

NT jaloezieboeken

NT schuifprentboeken

NT tralieprentboeken

NT trekprentboeken

NT wisseldraaiprentboeken

DRAAISCHIJFBOEKEN turning wheels

          SN boeken waarin onder een open gedeelte van een blad, door draaiing van een schijf, steeds een (gedeelte van een) afbeelding zichtbaar kan worden gemaakt. Tesamen vormen bovenblad en zichtbaar gedeelte draaischijf een (veranderbare) afbeelding

BT beweegbare boeken

FLAPPRENTBOEKEN lift the flap-books / moveable flap books / Faltbild /- Klappbild

SN boeken waarin een of meer delen van de afbeeldingen zijn verborgen onder een

      flap

BT beweegbare boeken

RT beweegplatenboeken

 

JALOEZIEBOEKEN dissolving pictures / changing pictures / venetian-blind books / Jalousienbilder

          SN boeken waarin stroken van een afbeelding over de stroken van een tweede afbeelding liggen. Door deze stroken te verschuiven (m.b.v. strip of koordje), wordt een nieuwe afbeelding zichtbaar. Twee afbeeldingen schuiven dus over elkaar. Zie ook wisseldraaiprentboeken

BT beweegbare boeken

panoramaboeken

          SN term wordt soms gebruikt voor beweegbare boeken waarin door middel van uitspringende gedeelten van de voorstelling een landschap of iets dergelijks wordt getoond, voorzien van een voorgrond Wordt ook wel gebruikt voor leporello’s die een panorama van een stad e.d. laten zien

USE pop-up-boeken

USE leporello’s

SCHUIFPRENTBOEKEN

          SN boeken met prenten waarop onder een open gedeelte van een blad, door het schuiven van een strook steeds een andere afbeelding zichtbaar kan worden

BT beweegbare boeken

speelboeken

SN boeken die een tussenvorm zijn tussen speelgoed en boek

USE bijzondere boekvormen

 

 

 

 

TRALIEPRENTBOEKEN

          SN boeken waarin een deel van de afbeelding schuilgaat achter stroken (tralies). Dit deel kan tevoorschijn komen d.m.v. het horizontaal of verticaal bewegen van de afbeelding (waardoor het eerst getoonde achter de stroken verdwijnt) Er zijn twee afbeeldingen, in stroken afwisselend op één pagina gedrukt. Door afdekken van stroken van de ene afbeelding is de andere zichtbaar. Het tralievenster wordt verschoven, niet de afbeelding

BT beweegbare boeken

TREKPRENTBOEKEN pull-tabs / Streifenzug

      SN boeken met prenten waarop onderdelen van een afbeelding bewogen kunnen worden d.m.v. trekstrips

BT beweegbare boeken

WISSELDRAAIPRENTBOEKEN circling pictures / revolving pictures / Drehscheibe / Sterndrehscheibe

          SN boeken waarin het verwisselen van een afbeelding (zie jaloezieboeken) gebeurt door het over elkaar heen draaien van in taartpunten gesneden afbeeldingen, soms met één snede in het blad

BT beweegbare boeken

BOEKEN MET LOSSE ONDERDELEN

BT bijzondere boekvormen

NT briefjesboeken

NT doosboeken

NT insteekboeken

NT legspellen

NT parafernalia

NT speelfigurenboeken

BRIEFJESBOEKEN

SN boeken die losse briefjes bevatten, waarin de pagina enveloppen zijn of waar op

bladzijden envelopjes met brieven zijn geplakt

BT boeken met losse onderdelen

RT brieven

DOOSBOEKEN

SN dozen met boek en voorwerpen, geluidsdragers e.d.

BT boeken met losse onderdelen

      INSTEEKBOEKEN Steck Bilderbuch

SN boeken met illustraties waaraan losse elementen (insteekfiguren) kunnen worden

      toegevoegd door deze in gleufjes in de afbeelding te steken

BT boeken met losse onderdelen

LEGSPELLEN

SN uitgaven die bestaan uit een omslag / cassette /

          foudraal met losse platen die in een vastgestelde of willekeurige volgorde neergelegd kunnen worden

BT boeken met losse onderdelen

BT spellen

PARAFERNALIA

          SN losse voorwerpen, speeltjes e.d. die bij boeken of andere media worden geleverd, geen essentieel onderdeel van het boek zijn, maar toegevoegd, zoals een balletschoentje. In annotatie omschrijven

BT boeken met losse onderdelen

SPEELFIGURENBOEKEN

          SN boeken met speelfiguren die in de afbeeldingen gebruikt worden

          BT boeken met losse onderdelen

RT vingerspelboeken

DRIEDIMENSIONALE BOEKEN

SN boeken waarin de afbeeldingen een ruimtelijke vorm kunnen aannemen

BT bijzondere boekvormen

NT carrouselboeken

NT huisjesboeken

NT kijkdoosboeken

NT opzetboeken

NT pop-up-boeken

NT theaterboeken

NT waggelkopboeken

CARROUSELBOEKEN Stern-Bilderbuch

          SN pop-up-boeken die rondgezet kunnen worden. De voor- en achterkaft worden aan elkaar gekoppeld. Meestal met vier tot zes taferelen.

UF rondzetboeken

UF sterboeken

BT driedimensionale boeken

flapuitboeken

USE pop-up-boeken

HUISJESBOEKEN

SN het boek zelf is een huisje

BT driedimensionale boeken

KIJKDOOSBOEKEN peep-shows / Guckkastenbilderbuch

          SN boeken die bestaat uit segmenten die onderling dmv papierstrips verbonden zijn, uittrekbaar tot 20 à 80 cm., en soms met voorin één of meerdere gaatjes waardoor je kunt kijken en een perspectivisch zicht krijgt. Kijkdoosprincipe. Ze zijn er ook in verkleinde vorm (2 of 3 segmenten dicht op de bladzijde) ‘grotto-effect’ of ‘shadow-box’

BT driedimensionale boeken

klapuitboeken

USE pop-up-boeken

OPZETBOEKEN

          SN boeken waarin delen van de illustratie zijn uitgesneden en uitgeklapt kunnen worden, vaak met standaardjes erachter, of boeken met onderdelen die je moet uitdrukken en op moet stellen bij het boek, deze kunnen ook weer terug gedrukt worden. Geeft een tableau op de pagina van rechtopstaande figuren

BT driedimensionale boeken

POP-UP-BOEKEN pop-up books

          SN boeken met prenten die meestal door openvouwen van de bladen een ruimtelijke vorm aannemen. Drie-dimensionaal. Hierbij soms ook gebruik van lintjes of strips om tot een driedimensionale vorm te komen

UF flapuitboeken

UF klapuitboeken

UF panoramaboeken

BT driedimensionale boeken

rondzetboeken

USE carrouselboeken

 

sterboeken

USE carrouselboeken

THEATERBOEKEN

SN het boek zelf vormt een theater

BT driedimensionale boeken

WAGGELKOPBOEKEN

SN boeken met beweegbare hoofden die op veren zijn geplakt

BT driedimensionale boeken

 

GATENBOEKEN

          SN boeken met een gat of gaten in de pagina’s en/of in voor- en achterplat, waarbij het papier helemaal weg is of weggeklapt kan worden

UF kogelboeken

BT bijzondere boekvormen

NT vensterboeken >

NT hoofdenboeken

NT ogenboeken

NT vingerspelboeken

kogelboeken

SN boeken met een gat door het hele boek heen

USE gatenboeken

VENSTERBOEKEN > die-cutbooks - Fensterbilderbuch

          SN boeken waarin een deel van een afbeelding op een volgend blad of op het achterplat zichtbaar is via een uitsnijding of omvouwbaar gedeelte

BT gatenboeken

HOOFDENBOEKEN

          SN boeken waarbij op de binnenkant van het achterplat een afbeelding van een hoofd (in 2 of 3 dimensies) is aangebracht en in alle pagina’s (en het voorplat) gaten zitten op die plek

BT vensterboeken

OGENBOEKEN

          SN boeken waarbij op de binnenkant van het achterplat twee ‘ogen’ zijn bevestigd die door gaten in alle pagina’s (en het voorplat) zichtbaar zijn. De bolletjes in de ogen zijn (soms) beweegbaar

BT vensterboeken

VINGERSPELBOEKEN fingerplaybooks – fingerpuppetbooks

          SN boeken met gaten waar je je vingers of de hele hand door moet steken, of boeken met een stoffen vingerpoppetje en gaten in de bladzijden ingebouwd in de pagina’s, of boeken met losse vingerpoppetjes die essentieel zijn voor het verhaal

BT gatenboeken

RT speelfigurenboeken

 

OPTISCHE ILLUSIEBOEKEN

BT bijzondere boekvormen

NT anaglyfen

NT anamorfoseboeken

NT coptografische prentboeken

NT duimboeken

NT goochelaarsboeken

NT hologrammenboeken

NT magic-eye-boeken

NT moiré-boeken

NT stereoscopische platenboeken

NT topsy-turvy’s

NT transparante prentboeken

ANAGLYFEN

          SN de boeken bevatten een 3D-bril, met rood en groen (of blauw) glas, om kleurverschillen in de afbeeldingen te zien waardoor diepte wordt gesuggereerd

UF brilkijkboeken

BT optische illusieboeken

ANAMORFOSEBOEKEN

          SN boeken met platen met daarop vertekende figuren die in een gebogen spiegel bezien een goed beeld opleveren

BT optische illusieboeken

brilkijkboeken

USE anaglyfen

COPTOGRAFISCHE PRENT(BOEK)EN

          SN Van Veen: the plates depict various groups or portraits to be cut out to form silhouettes or shadow pictures. Figuren moeten worden uitgeknipt. Op een zwart vlak stellen de witte delen de figuren voor. Het licht gaat door een gedeelte van de prent heen. Ze bestaan als prent en als boek

BT optische illusieboeken

RT schimmenspelboeken

DUIMBOEKEN flickerbooks / flickbooks / Daumenkino

          SN boeken waarbij je met de duim de pagina’s, waarop een reeks opeenvolgende plaatjes staan, snel voorbij laat gaan, waardoor de illusie van bewegend beeld ontstaat

BT optische illusieboeken

GOOCHELAARSBOEKEN

          SN boeken met inkepingen aan de bladranden. Door de duim van boven naar beneden te bewegen, verschijnt er steeds een andere serie voorstellingen. Soms ook van voor naar achteren of van achteren naar voren (Van Veen + King). Bedoeld voor goochelaars

BT optische illusieboeken

HOLOGRAMMENBOEKEN

SN boeken waarbij in de afbeeldingen hologrammen zijn opgenomen

BT optische illusieboeken

 

MAGIC-EYE BOEKEN

SN boeken waarin zonder hulpmiddelen is een 3e dimensie is te zien op de platte

      pagina (stereoscopie)

BT optische illusieboeken

MOIRÉ-BOEKEN internationale term

          SN boeken met prenten die plastic met streepjes erop bevatten. Door een plaat er achter langs te halen, geeft het een suggestie van beweging. (jaren ’30 en ’40)

BT optische illusieboeken

STEREOSCOPISCHE PLATENBOEKEN

          SN boeken waarin elke plaat bestaat uit 2 foto’s die met enkele centimeters verschil zijn opgenomen. Met een speciale bril of kijker is dan een afbeelding met diepte te zien.

BT optische illusieboeken

TOPSY-TURVY’S upside down books / Drehbild

SN boeken met afbeeldingen die 180 graden gedraaid een andere afbeelding geven

BT optische illusieboeken

TRANSPARANTE PRENTBOEKEN

          SN boeken met prenten waarbij naast de onmiddellijk zichtbare voorstelling nog een aanvullende voorstelling tevoorschijn komt zodra men de prent tegen het licht houdt (Lust & Leering p. 412)

BT optische illusieboeken

 

 

UITVOUWBARE BOEKEN

 

BT bijzondere boekvormen

NT beweegplatenboeken

NT drietrapsprentboeken

NT harlequinades

NT tribadeboeken

NT uitklapprentboeken

NT uitschuifprentboeken

NT uitvouwprentboeken

      BEWEEGPLATENBOEKEN

          SN informatieve boeken waarbij delen van de afbeelding kunnen worden opgelicht waardoor je als het ware steeds verder in het menselijk lichaam, de machine, de duikboot, de telefoon, de auto …enz. kijkt. (De meeste boeken van dit type zijn niet bedoeld voor kinderen)

BT uitvouwbare boeken

RT flapprentboeken

DRIETRAPSPRENTBOEKEN

          SN boeken waarin aan de rechterkant van het boek een kleinere pagina uitgetrokken kan worden, en dan weer een grotere. Een hondje wordt zo een teckel

BT uitvouwbare boeken

HARLEQUINADES

          SN harlequinades zijn boekjes uit de 18e en 19e eeuw met vier pagina’s, waarbij elke pagina twee kleppen heeft, een naar boven en een naar beneden. De afbeeldingen erop sluiten bij elkaar aan. De vier pagina’s kunnen naast elkaar gelegd worden. (The treasures of childhood /Iona and Robert Opie, p. 50)

BT uitvouwbare boeken

TRIBADEBOEKEN

          SN boeken met op de binnenkant van het achterplat een uitklapbaar hoofd (of meerdere hoofden) en benen

          BT uitvouwbare boeken

UITKLAPPRENTBOEKEN Doppelfaltung

          SN boeken met flappen aan de pagina’s rechts, links, onder en boven die buiten het boek uitgeklapt kunnen worden en opeenvolgende scènes van een verhaal tonen. (Lust & Leering, p. 403 en 406)

BT uitvouwbare boeken

UITSCHUIFPRENTBOEKEN sliding pages

          SN boeken met pagina’s van vrij dik karton. Na opzijschuiven van de dikke kartonnen pagina is een plaatje op een binnenstuk te zien

BT uitvouwbare boeken

UITVOUWPRENTBOEKEN gatefold-books

          SN boeken waarbij de prent groter is dan de pagina van het boek en er opgevouwen in zit. Uit te vouwen tot A3 of afficheformaat of groter

BT uitvouwbare boeken

 

VARIATIE IN BINDWIJZE / FORMAAT / PAGINAGROOTTE

BT bijzondere boekvormen

NT boekproductiemateriaal >

NT dummy’s

NT plano-drukvellen

NT combineerboeken

NT contourboeken

NT groeipaginaboeken

NT knipselalbums

NT kubusboeken

NT leporello’s

NT miniatuurboeken

NT minibibliotheken

NT objectbanden

NT porte-brisé boeken

NT registerboeken

NT reuzenboeken

NT rolprenten

BOEKPRODUCTIEMATERIAAL >

BT variatie in bindwijze / formaat

DUMMY’S

SN boeken met een deel van de tekst al gedrukt en de rest van de pagina’s blanco,

bedoeld als voorbeeld van het boek dat nog niet klaar is

BT boekproductiemateriaal

PLANO-DRUKVELLEN

SN ongesneden bedrukte planovellen als proef van de drukker

BT boekproductiemateriaal

COMBINEERBOEKEN heads-bodies-legs

          SN een aantal prenten, in boekvorm gebundeld, die meestal haaks op de rug in twee of meer stroken zijn doorgesneden, zodat de bladen in gedeelten kunnen worden omgeslagen

BT variatie in bindwijze / formaat

CONTOURBOEKEN shape-books - Formgestanzt

          SN boeken waarbij de uiterlijke vorm van het boek is aangepast aan het verhaal (koffers, konijnen, klokken e.d.)

BT variatie in bindwijze / formaat

GROEIPAGINABOEKEN growing pages

          SN boeken waarin pagina’s verschillen van breedte. Ook boeken met halve pagina’s tussen de hele

BT variatie in bindwijze / formaat

harmonicaboeken

USE leporello’s

knieboeken

USE reuzenboeken

 

KNIPSELALBUMS

SN albums, schriften e.d. met daarin door lezers uitgeknipte afleveringen van

feuilletons, strips en dergelijke

BT variatie in bindwijze / formaat

KUBUSBOEKEN

SN prentenboeken van dik karton, die de vorm van een kubus hebben

BT variatie in bindwijze / formaat

LEPORELLO'S

SN boeken, waarvan de bladen uit één lange, zigzag gevouwen strook bestaan

UF harmonicaboeken

UF panoramaboeken

BT variatie in bindwijze / formaat

MINIATUURBOEKEN miniatures

          SN boeken met een hoogte van maximaal 76 mm. (3 inch), maar van normale hoogte/breedte verhouding

BT variatie in bindwijze / formaat

RT minibiliotheken

MINIBIBLIOTHEKEN

          SN verzameling min of meer kleine boekjes met bijbehorende band, cassette of een opbergobject in de vorm van een auto, een kast, een huis e.d.

BT variatie in bindwijze / formaat

          RT miniatuurboeken

          RT objectbanden

OBJECTBANDEN

          SN de band van het boek lijkt op een voorwerp, bijvoorbeeld op een hamburger, een pizzadoos met daarin boeken in de vorm van pizzapunten, een stuk kaas

BT variatie in bindwijze / formaat

RT minibibliotheken

PORTE-BRISÉ BOEKEN

          SN boeken waarbij links en rechts van het achterplat twee ruggen zijn gemaakt, en waarbij de bladzijden vanuit het midden openslaan

BT variatie in bindwijze / formaat

REGISTERBOEKEN die-cut heads

          SN boeken waarbij aan een der zijden trapsgewijs stukken uit de band en/of de pagina’s zijn gesneden

BT variatie in bindwijze / formaat

REUZENBOEKEN

          SN groter dan 40 cm. Ook voor boeken speciaal ontworpen voor gebruik in groepsverband met kleuters, met plaatjes voor kinderen, tekst voor de verteller

Uf knieboeken

BT variatie in bindwijze / formaat

ROLPRENTEN

SN uitgaven waarbij de opeenvolgende afbeeldingen en/of tekstblokken niet op

          afzonderlijke pagina’s of op één prent zijn gedrukt, maar achter elkaar op een lange strook papier die kan worden opgerold

BT variatie in bindwijze / formaat

VARIATIE IN MATERIAAL

BT bijzondere boekvormen

NT aquariumboeken

NT doorkijkprentboeken

NT geurboeken

NT oplichtende boeken

NT stickerboeken

NT stofboeken

NT voelboeken

AQUARIUMBOEKEN

SN boeken waarin plastic bladen aaneengeplakt zijn met vocht en bijv. vissen

      ertussen

BT variatie in materiaal

DOORKIJKPRENTBOEKEN acetate books

          SN boeken met doorzichtige of half-doorzichtige pagina’s waarop afbeeldingen zijn opgenomen. De pagina’s ‘veranderen’ ook de onderliggende afbeelding

BT variatie in materiaal

GEURBOEKEN

SN boeken, waar stukjes papier ingeplakt zijn, die bij wrijving gaan geuren

BT variatie in materiaal

linnen boeken

USE stofboeken

OPLICHTENDE BOEKEN glow in the dark books

SN boeken met prenten die oplichten in het donker nadat ze onder de lamp zijn

      gehouden

BT variatie in materiaal

plastic boeken

USE stofboeken

STICKERBOEKEN

          SN boeken waarbij (los) meegeleverde stickers op aangegeven plaatsen tussen de tekst dienen te worden geplakt. Moderne versie van plaatjesboeken met soms een leerelement

BT variatie in materiaal

RT plaatjesalbums

RT speelleermaterialen

STOFBOEKEN books on linen – cloth-art books - ragbooks

          SN boeken waarin tekst en illustraties niet gedrukt zijn op papier, maar op katoen, linnen, plastic of iets dergelijks, of waarin textiel is geplakt op delen van de afbeeldingen

UF linnen boeken

UF plastic boeken

BT variatie in materiaal

VOELBOEKEN

          SN boeken met pagina’s die materialen bevatten die bevoeld kunnen worden zoals wol, bont, schuurpapier e.d. Hier ook boeken met reliëf in de platen

BT variatie in materiaal

RT brailleboeken

RT reliëfboeken

 

HIERARCHISCH OVERZICHT VAN ALLE TERMEN

De termen worden in dit hierarchisch overzicht gerangschikt volgens een grove functionele indeling, met onderverdelingen in grotere categorieën. Termen kunnen, indien van toepassing, bij meer dan één categorie worden ingedeeld. Termen tussen [ ] kunnen niet als voorkeurstermen worden gebruikt. Ze dienen als grote verzameltermen.

 

1. Genres die te maken hebben met de auteur

      egodocumenten

          autobiografische verhalen

          brieven

          dagboeken

          herinneringsalbums

          plakboeken

          poëzie-albums

          testamenten

          vriendenboeken

          kunstenaarsboeken

      verhalen geschreven door kinderen

       

2. Genres die te maken hebben met het doel van het boek en/of de intentie van de auteur

2a. [ter gelegenheid en herinnering]

      bedtijdverhalen

      feestverhalen

      foto-albums

      gelegenheidsgedichten

      gelegenheidsuitgaven

      herinneringsalbums

      gepersonaliseerde boeken

      herinneringsalbums

      plakboeken

      poëzie-albums

      vriendenboeken

2b. [humor]

      absurdistische verhalen

      humoristische verhalen

      kluchtboeken

      leugenverhalen

      moppenboeken

      nonsensgedichten

      parodieën

      satiren

      schelmenverhalen

      smeerpoetsverhalen

2c. [informatie vastleggen]

      agenda's

      almanakken

      dagboeken

      foto-albums

      herinneringsalbums

      intekenboeken

      kalenders

      reisjournalen

      vriendenboeken

2d. [informatie verschaffen]

      beroepenboeken

      informatieve boeken

          catechismussen

          experimenteerboeken

          naslagwerken

              atlassen

              encyclopedieën

              woordenboeken

          platenatlassen

          reisgidsen

          vraag- en antwoordboeken

      interculturele media

      interculturele verhalen

      spreekwoordenboeken

2e. [instructie geven]

      beroepenboeken

      eerste-communieboeken

      etiquetteboeken

      instructieve boeken

          abc-boeken

          abecedaria

          experimenteerboeken

          kookboeken

          rekenboeken

          schrijfboeken

          tekenboeken

          telboeken

      leesmethoden

          eerste leesboeken

      spelletjesboeken

2f. [mentaliteitsverandering]

      anti-autoritaire verhalen

      antimilitaristische verhalen

      deugdverhalen

      exempelboeken

          piëtische kinderexempelen

          feministische verhalen

      interculturele media

      interculturele verhalen

      maatschappijkritische verhalen

          parabels

          satiren

          slavernijverhalen

          therapeutische verhalen

2g. [ontspanning: het boek als spel]

      babyboeken

      beweegbare boeken

      bijzondere boekvormen (zie aparte lijst)

      contourboeken

      doeboeken

      geluidsboeken

      geurboeken

      kleurboeken

      knipkunstboeken

      plakalbums

      plakboeken

      poppenkastspelen

      puzzelboeken

      puzzels

      raadselboeken

      schimmenspelboeken

      spellen

      spelletjesboeken

      voelboeken

      zoekplatenboeken

       

3. Genres die te maken hebben met doelgroepen

3a. [godsdienst]

      boeddhistische verhalen

      christelijke verhalen

          protestants-christelijke verhalen

          rooms-katholieke verhalen

      hindoeistische verhalen

      islamitische verhalen

3b. [leeftijd]

      babyboeken

      babymedia

      bakerrijmen

      peuterboeken

      kleuterverhalen

      jongensboeken

      meisjesboeken

      jeugdromans

3c. [leerlingen]

      bolleboosboeken

      leesmethoden

          eerste leesboeken

      makkelijk-lezen-boeken

      schoolboeken

          abecedaria

          evangelieboeken

          letterkunst-boeken

          passieboeken

          rekenboeken

          schrijfboeken

          spiegel der jeugd

          titelboeken

          trap der jeugd

          zendbrieven

3d. [maatschappelijke stromingen]

      antroposofische verhalen

      anti-autoritaire verhalen

      fascistische verhalen

          nationaal-socialistische verhalen

      feministische verhalen

                          socialistische verhalen

3e. [streekbewoners]

                          dialectverhalen

3f. [visuele handicaps]

      brailleboeken

      grote letterboeken

      voelboeken

4. Genres die te maken hebben met illustraties

      beweegbare boeken

      embleemboeken

      fotoboeken

      hologrammenboeken

      kleurboeken

      knipkunst-boeken

      kunstenaarsboeken

      kunstzinnige uitgaven

      leporello's

      plaatjesalbums

      plakalbums

      plakboeken

      platenatlassen

      posters

      prenten

      prentenboeken

          aanwijsboeken

          babyboeken

          contourboeken

          fabrieksprentenboeken

          kubusboeken

          muziekprentenboeken

          peuterboeken

          tekstloze prentenboeken

          telboeken

          zoekplatenboeken

      rebusboeken

      schimmenspelboeken

      tekenboeken

      toverboeken

      voelboeken

       

5. Genres die te maken hebben met inhoud van het verhaal

5a. [qua soort gebeurtenissen]

      avonturenverhalen

          cowboyverhalen

          detectiveverhalen

          indianenverhalen

          jachtverhalen

          overlevingsverhalen

          reisverhalen

              imaginaire reisverhalen

              ontdekkingsreisverhalen

                              tijdreisverhalen

          ridderverhalen

          robinsonades

          schelmenverhalen

          smokkelverhalen

          spionageverhalen

          toekomstverhalen

      clubverhalen

      deugdverhalen

      droomverhalen

      familieverhalen

          gezinsverhalen

      griezelverhalen

          spookverhalen

      liefdesverhalen

      maatschappijkritische verhalen

          slavernijverhalen

      misdaadverhalen

      oorlogsverhalen

      pensionverhalen

      schoolverhalen

          kostschoolverhalen

      scoutingverhalen

      sportverhalen

          voetbalverhalen

      therapeutische verhalen

      vakantieverhalen

      wegloopverhalen

      zeeverhalen

5b. [qua hoofdpersonen]

      balletverhalen

      commedia-dell'arteverhalen

      dierenverhalen

      familieverhalen

              gezinsverhalen

              gepersonaliseerde boeken

      jan-klaassenverhalen

      jongensboeken

          kwajongensverhalen

      kabouterverhalen

      kleuterverhalen

      meisjesboeken

      negerverhalen

      roversverhalen

      schoolverhalen

          kostschoolverhalen

      scoutingverhalen

      spookverhalen

      verlaten-kinderenverhalen

5c. [godsdienst]

      aetiologische verhalen

      abecedaria

      antroposofische verhalen

                  bijbelverhalen

          bijbelatlassen

          bijbelse dagboeken

          geslachtboeken

      godsdienstige verhalen

          bekeringsverhalen

          boeddhistische verhalen

          christelijke verhalen

              catechismussen

              evangelieboeken

              exempelboeken

                  piëtistische kinderexempelen

              kerstverhalen

              paasverhalen

              passieboeken

              pinksterverhalen

              preken

              protestants-christelijke verhalen

                  zendingsverhalen

                  zondagsschoolboekjes

              psalmboeken

              rooms-katholieke verhalen

                  eerste-communieboeken

                  heiligenlevens

                  missieverhalen

          gebedenboeken

          hindoeistische verhalen

          islamitische verhalen

          joodse verhalen

      legenden

      mythen

5d. [maatschappelijke stromingen]

      antroposofische verhalen

      anti-autoritaire verhalen

      fascistische verhalen

          nationaal-socialistische verhalen

      feministische verhalen

                          socialistische verhalen

5e. [maatschappelijke gewoonten]

      etiquetteboeken

      feestverhalen

          kerstverhalen

          oudejaarsverhalen

          paasverhalen

          pinksterverhalen

          sint maarten verhalen

          sinterklaasverhalen

5f. [muziek]

      bladmuziekbundels

          muziekprentenboeken

      libretto’s

      liedjesbundels

      psalmboeken

5g. [ruimte]

      [qua werelddeel of land]

          afrikaanse verhalen

          antilliaanse verhalen

          eskimoverhalen

          indiaanse verhalen

                      kantjilverhalen

              verhalen over niet-westerse culturen en volken

                  derde wereldverhalen

                  koloniale verhalen

                      congoverhalen

                      indische verhalen

                  missieverhalen

                  zendingsverhalen

              luilekkerlandverhalen

          surinaamse verhalen

          wild-westverhalen

              cowboyverhalen

              indianenverhalen

              woudlopersverhalen

          zuidafrikaanse verhalen

      [qua streek]

          dialectverhalen

          dorpsverhalen

      [reizend van plaats naar plaats]

          circusverhalen

          migrantenverhalen

          queesten

          reisgidsen

          reisjournalen

          reisverhalen

              imaginaire reisverhalen

              ontdekkingsreisverhalen

          wegloopverhalen

          woudlopersverhalen

          zeeverhalen

          zigeunerverhalen

          zwerversverhalen

5h. [tijd]

      [min of meer dagelijks]

          agenda's

          almanakken

          dagboeken

              bijbelse dagboeken

          reisjournalen

      [jaarlijks weerkerend]

          gelegenheidsgedichten

          jaargetijdenverhalen

          kerstverhalen

          oudejaarsverhalen

          paasverhalen

          pinksterverhalen

          sint maarten verhalen

      [spelend in de toekomst]

                      science fiction

          tijdreisverhalen

          toekomstverhalen

      [spelend in het verleden]

          antieke verhalen

          arthurverhalen

          biografische verhalen

              autobiografische verhalen

          historische verhalen

              ontdekkingsreisverhalen

              tierannyen

              wild-westverhalen

                  cowboyverhalen

                  indianenverhalen

                  woudlopersverhalen

              zeeroversverhalen

          koloniale verhalen

              congoverhalen

              indische verhalen

          middeleeuwse verhalen

          pioniersverhalen

          ridderverhalen

          robinsonades

          slavernijverhalen

          tijdreisverhalen

          zeeroversverhalen

          zuidafrikaanse verhalen

      [tijd waarin het werk ontstaan is]

          antieke verhalen

          middeleeuwse verhalen

5i.[volkskunde]

      volksverhalen

      afrikaanse verhalen

      anansi-verhalen

      boeddhistische verhalen

      eskimoverhalen

      hindoeistische verhalen

      hodjaverhalen

      indiaanse verhalen

      islamitische verhalen

      joodse verhalen

      kantjilverhalen

      legenden

      luilekkerlandverhalen

      mythen

              sagen

      volkssprookjes

                  zigeunerverhalen

6. Genres die te maken hebben met de (literaire) vorm waarin het verhaal gegoten is

6a. [fictie]

      abc-boeken

      absurdistische verhalen

      bewerkingen voor de jeugd

      bloemlezingen

      briefromans

      brieven

      dagboeken

      documentverhalen

      embleemboeken

                      estafetteverhalen

                      gedichtenbundels

          albumversjes

          bakerrijmen

          gelegenheidsgedichten

          liedjesbundels

          nonsensgedichten

          poëzie-albums

      kettingverhalen

      leesmethoden

          eerste leesboeken

      makkelijk-lezen-boeken

      meerkeuzeverhalen

      parodieën

      poppenkastspelen

      preken

      psalmboeken

      pseudo-kinderboeken

      raamvertellingen

      rebusboeken

      repeteerverhalen

      rijmvertellingen

      samenspraken

      satiren

      spreekwoordenboeken

      sprookjes

          cultuursprookjes

          volkssprookjes

      sprookjesachtige verhalen

      stapelverhalen

      stripverhalen

          ballonstrips

          bewerkingen in stripvorm

          kolomstrips

      tijdschriften

      toneelstukken

      verhalenbundels

      bedtijdverhalen

      volksverhalen

          fabels

          legenden

          mythen

          sagen

                      volkssprookjes

6b. [non-fictie]

      abc-boeken

      doeboeken

      informatieve boeken

          catechismussen

                          experimenteerboeken

          naslagwerken

              atlassen

              encyclopedieën

                          woordenboeken

          platenatlassen

          reisgidsen

          vraag- en antwoordboeken

      instructieve boeken

      reisjournalen

      tijdschriften

       

7. Genres die te maken hebben met materiaalsoorten

      agenda's

      [audio-visuele media]

          babymedia

          cd-i's

          cd-rom's

          compact discs

          computercassettes

          dia's

          dvd-video’s

          films

          gebarentaalmedia

          geluidscassettes

          grammofoonplaten

          video-cd's

          videocassettes

      [boekmaterialen]

          atlassen

          bladmuziekbundels

          brailleboeken

          brieven

          leporello's

          tijdschriften

          stofboeken

      kalenders

      prenten

      puzzels

      speelleermaterialen

      spellen

       

8. Genres die te maken hebben met taal

      anderstalige boeken (in Nederland uitgegeven)

      dialectverhalen

      gebarentaalmedia

      meertalige boeken

          tweetalige boeken

      nederlandstalige boeken (in het buitenland uitgegeven)

      spreekwoordenboeken

      woordenboeken

9. Genres die te maken hebben met de uiterlijke vorm van het boek

      aanwijsboeken

      abc-boeken

      agenda's

      almanakken

      atlassen

          bijbelse atlassen

      babyboeken

      bibliofiele uitgaven

      bijzondere boekvormen (zie aparte lijst)

      documentverhalen

      fabrieksprentenboeken

      facsimile-uitgaven

      foto-albums

      gelegenheidsuitgaven

      grote-letterboeken

      kalenders

      kleurboeken

      plaatjesalbums

      plakalbums

      plakboeken

      poëzie-albums

      posters

      prijsbanden

      unicaten

10. Genres die te maken hebben met de totstandkoming van het boek

      bibliofiele uitgaven

      clandestiene boeken

      eigen-beheeruitgaven

      estafetteverhalen

      facsimile-uitgaven

      figurenboeken

      filmboeken

      gelegenheidsuitgaven

      grote-letter boeken

      illegale boeken

      intekenboeken

      k-nummeruitgaven

      kinderboekenweekuitgaven

      kunstenaarsboeken

      plakboeken

      prijsbanden

      radioboeken

      reclame-uitgaven

      televisieboeken

      uitgaven in minderheidstalen

      unicaten

11. Genres die te maken hebben met verschillende versies van een boek

      bewerkingen in stripvorm

      bewerkingen voor de jeugd

      bloemlezingen

      brailleboeken

      facsimile-uitgaven

      filmboeken

      gepersonaliseerde boeken

      grote-letterboeken

      makkelijk-lezen-boeken

      parodieën

      televisieboeken

       

12. Genres die naderhand aan een boek zijn toegevoegd

      bekroningen

      buitenlandse bekroningen

       

       

ALFABETISCHE LIJST VAN VOORKEURSTERMEN

 

 

Aankleedpoppenboeken

Aanwijsboeken

Abc-boeken

Abecedaria

Absurdistische verhalen

Activiteitboeken

Aetiologische verhalen

Aforismenbundels

Afrikaanse verhalen

Agenda's

Albumversjes

Almanakken

Anaglyfen

Anamorfoseboeken

Anansi-verhalen

Anderstalige boeken (in Nederland uitgegeven)

Animatiefilms (AVM)

Anti-autoritaire verhalen

Antieke verhalen

Antilliaanse verhalen

Antimilitaristische verhalen

Antropomorfistische verhalen

Antroposofische verhalen

ANWB-prijzen

Aquariumboeken

Arthurverhalen

Atlassen

Autobiografische verhalen

Avonturenverhalen

Babyboeken

Babymedia

Bakerrijmen

Balletverhalen

Ballonstrips

Bedtijdverhalen

Bekeringsverhalen

Bekroningen

Beroepenboeken

Beste joodse jeugdboeken

Beweegbare boeken

Beweegplatenboeken

Bewerkingen in stripvorm

Bewerkingen van jeugdboeken (AVM)

Bewerkingen voor de jeugd

Bibliofiele uitgaven

Bijbelatlassen

Bijbelse dagboeken

Bijbelverhalen

Bijenkorfboekenmarktprijzen

Bijzondere boekvormen

Biografische verhalen

Bladmuziekbundels

Bloemlezingen

BNO illustratorenprijzen

Boeddhistische verhalen

Boeken met losse onderdelen

Boekenleeuwen

Boekenpauwen

Boekenpluimen

Boekensleutels

Boekenwelpen

Boekproductiemateriaal

Boekpromotieprogramma's (AVM)

Bolleboosboeken

Bouwplatenboeken

Brailleboeken

Briefjesboeken

Briefromans

Brieven

Buitenlandse bekroningen

Carrouselboeken

Catechismussen

Cd-i's (AVM)

Cd-rom's (AVM)

Christelijke verhalen

Circusverhalen

Clandestiene boeken

Clubverhalen

Combineerboeken

Commedia-dell'arteverhalen

Compact-discs (AVM)

Computercassettes (AVM)

Congoverhalen

Contourboeken

Coptografische prent(boek)en

Cowboyverhalen

Cultuursprookjes

Dagboeken

Décalcomanieboeken

Derde-wereldverhalen

Detectiveverhalen

Deugdverhalen

Dialectverhalen

Dia's (AVM)

Dierenverhalen

Documentverhalen

Doeboeken

Doorkijkprentboeken

Doosboeken

Dorpsverhalen

Draaischijfboeken

Driedimensionale boeken

Drietrapsprentboeken

Droomverhalen

Duimboeken

Dummy’s

Dvd-video’s

E. de Perronprijzen

Eerste leesboeken

Eerste-communieboeken

Egodocumenten

Eigen-beheeruitgaven

Eigenwijsprijzen

Embleemboeken

Encyclopedieën

Eskimoverhalen

Estafetteverhalen

Etiquetteboeken

Evangelieboeken

Exempelboeken

Experimenteerboeken

Fabels

Fabrieksleesboeken

Fabrieksprentenboeken

Facsimile-uitgaven

Familieverhalen

Fantasieverhalen

Fantasy verhalen

Fascistische verhalen

Feestverhalen

Feministische verhalen

Figurenboeken

Filmbewerkingen (AVM)

Filmboeken

Films (AVM)

Flapprentboeken

Foto-albums

Fotoboeken

Garoedaprijzen

Gatenboeken

Gebarentaalmedia (AVM)

Gebedenboeken

Gedichtenbundels

Gelegenheidsgedichten

Gelegenheidsuitgaven

Geluidsboeken

Geluidscassettes (AVM)

Gepersonaliseerde boeken

Geslachtboeken

Gesproken boeken (AVM)

Geurboeken

Gezinsverhalen

Glazen globeprijzen

Godsdienstige verhalen

Goochelaarsboeken

Gouden Driehoekprijzen

Gouden Ezelsoorprijzen

Gouden Griffels

Gouden Penselen

Gouden Pollepels

Gouden uilen

Gouden Zoenen

Grammofoonplaten (AVM)

Griezelverhalen

Groeipaginaboeken

Grote-letterboeken

Harlequinades

Heiligenlevens

Herinneringsalbums

Het Hoogste Woordprijzen

Hindoeïstische verhalen

Historische verhalen

Hodjaverhalen

Hologrammenboeken

Hoofdenboeken

Hoorspelen (AVM)

Hotze de Roosprijzen

Huib de Ruyterprijzen

Huisjesboeken

Humoristische verhalen

Illegale boeken

Imaginaire reisverhalen

Indiaanse verhalen

Indianenverhalen

Indische verhalen

Informatieve boeken

Inktaapprijzen

Insteekboeken

Instructieve boeken

Intekenboeken

Interculturele media (AVM)

Interculturele verhalen

Islamitische verhalen

Jaargetijdenverhalen

Jachtverhalen

Jaloezieboeken

Jan-klaassenverhalen

Jenny Smelik/Ibbyprijzen

Jenny Smelik-Kiggenprijzen

Jeugdromans

Jonge Gouden uilprijzen

Jonge Juryprijzen

Jongensboeken

Joodse verhalen

Kabouterverhalen

Kalenders

Kampvuurverhalen

Kantjilverhalen

Kerstverhalen

Kettingverhalen

Kiekeboekprijzen

Kijkdoosboeken

Kinderboek van het jaarprijzen

Kinderboekenweekprijzen

Kinderboekenweekuitgaven

Kinderboekwinkel-achterafprijzen

Kinderboekwinkelprijzen

Kinderkijkboeken van het jaar

Kleurboeken

Kleuterverhalen

Kluchtboeken

Kluwerprijzen

Knipboeken

Knipkunst-boeken

Knipselalbums

K-nummeruitgaven

Kolomstrips

Koloniale verhalen

Kookboeken

Kostschoolverhalen

Kubusboeken

Kunstenaarsboeken

Kunstzinnige uitgaven

Kwajongensverhalen

Leesbevorderingsmaterialen (AVM)

Leesmethoden

Legenden

Legpuzzelboeken

Legspellen

Leporello's

Leporello's

Lespakketten (AVM)

Letterkunst-boeken

Leugenverhalen

Libretto’s

Libris Woutertje Pieterseprijzen

Liedjesbundels

Liefdesverhalen

Luilekkerlandverhalen

Maatschappijkritische verhalen

Magic-eye boeken

Magneetboeken

Makkelijk-lezen-boeken

Mary Zeldenrustprijzen

Mathildaprijzen

Meeleescassettes (AVM)

Meerkeuzeverhalen

Meertalige boeken

Meisjesboeken

Mengelwerken

Middeleeuwse verhalen

Migrantenverhalen

Miniatuurboeken

Minibibliotheken

Misdaadverhalen

Missieverhalen

Moiré-boeken

Moppenboeken

Muziekprentenboeken

Muziekwerken (AVM)

Mythen

Naslagwerken

Nationaal-socialistische verhalen

Nederlandse illustratoren clubprijzen

Nederlandse kinderjuryprijzen

Nederlandstalige boeken (in het buitenland uitgegeven)

Negerverhalen

Nienke van Hichtumprijzen

Nonsensgedichten

Objectbanden

Ogenboeken

Omgekeerde-wereldverhalen

Ontdekkingsreisverhalen

Oorlogsverhalen

Oplichtende boeken

Optische illusieboeken

Opzetboeken

Oudejaarsverhalen

Overlevingsverhalen

Paasverhalen

Papieren speelgoed

Parabels

Parafernalia

Parodieën

Passieboeken

Pensionverhalen

Peuterboeken

Peutermedia (AVM)

Piëtistische kinderexempelen

Pinksterverhalen

Pioniersverhalen

Plaatjesalbums

Plakalbums

Plakboeken

Plano-drukvellen

Platenatlassen

Poëzie-albums

Poppenkastspelen

Poppenverhalen

Pop-up-boeken

Porte-brisé boeken

Posters

Preken

Prenten

Prentenboeken

Prijsbanden

Prijsboeken

Protestants-christelijke verhalen

Psalmboeken

Pseudo-kinderboeken

Puzzelboeken

Puzzels

Queesten

Raadselboeken

Raamvertellingen

Radioboeken

Rebusboeken

Reclame-uitgaven

Registerboeken

Reisgidsen

Reisjournalen

Reisverhalen

Rekenboeken

Repeteerverhalen

Reuzeboeken

Reuzenboeken

Ridderverhalen

Rijmvertellingen

Robinsonades

Rode vuistprijzen

Rolprenten

Rooms-katholieke verhalen

Rotterdamse kinderjuryprijzen

Roversverhalen

Sagen

Samenspraken

Satiren

Schelmenverhalen

Schimmenspelboeken

Schoolboeken

Schoolverhalen

Schrijfboeken

Schuifprentboeken

Science fiction

Scoutingverhalen

Simke Kloostermanprijzen

Sint maarten verhalen

Sinterklaasverhalen

Slavernijverhalen

Smeerpoetsverhalen

Smokkelverhalen

Socialistische verhalen

Speelfigurenboeken

Speelfilms (AVM)

Speelgoedverhalen

Speelleermaterialen (AVM)

Spellen

Spelletjesboeken

Spiegel der jeugd

Spionageverhalen

Spookverhalen

Sportverhalen

Spreekwoordenboeken

Sprookjes

Sprookjesachtige verhalen

Stad Hasseltprijzen

Stapelverhalen

Stereoscopische platenboeken

Stickerboeken

Stofboeken

Stripverhalen

Surinaamse verhalen

Tekenboeken

Tekenfilms (AVM)

Tekstloos materiaal (AVM)

Tekstloze prentenboeken

Telboeken

Televisieboeken

Testamenten

Theaterboeken

Therapeutische verhalen

Tierannyen

Tijdreisverhalen

Tijdschriften

Titelboeken

Toekomstverhalen

Toneelstukken

Topsy-turvy’s

Toverboeken

Tralieprentboeken

Transparante prentboeken

Trap der jeugd

Trekprentboeken

Tribadeboeken

Tribografieën

Tweetalige boeken

Uitgaven in minderheidstalen

Uitklapprentboeken

Uitschuifprentboeken

Uitvouwbare boeken

Unicaten

Vakantieverhalen

Variatie in bindwijze / formaat / paginagrootte

Variatie in materiaal

Vensterboeken

Venz kinderboekenprijzen

Verhalen door kinderen geschreven

Verhalen over niet-westerse culturen en volken

Verhalenbundels

Verlaten-kinderenverhalen

Videocassettes

Video-cd's

Vingerspelboeken

Vlaamse gemeenschap-prijzen

Vlaamse Kinderjuryprijzen

Voelboeken

Voetbalverhalen

Volksboeken

Volkssprookjes

Volksverhalen

Vraag- en antwoordboeken

Vriendenboeken

Waarschuwingsverhalen

Waggelkopboeken

Waterverfboeken

Websiteboeken

Wegloopverhalen

Wild-westverhalen

Wisseldraaiprentboeken

Woordenboeken

Woudlopersverhalen

Woutertje Pieterseprijzen

Zedekundige verhalen

Zeeroversverhalen

Zeeverhalen

Zendbrieven

Zendingsverhalen

Zigeunerverhalen

Zilveren Griffels

Zilveren Penselen

Zilveren Zoenen

Zoekplatenboeken

Zondagsschoolboekjes

Zuidafrikaanse verhalen

Zwerversverhalen